Wokół kampusu zasieki, wewnątrz magazyny broni, stajnie, punkty snajperskie. Tak Uniwersytet wyglądał 70 lat temu. O jego wyzwolenie walczyli wtedy żołnierze zgrupowania „Krybar”. 25 czerwca zostali uhonorowani Medalem za zasługi dla UW.
co nie był plakatem
Medal UW to wyróżnienie nadawane w wyjątkowych sytuacjach. Co do zasadności jego przyznania środowisku „Krybar” – okręgu warszawskiego Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej, nikt nie miał wątpliwości. Senat UW uchwałę w tej sprawie podjął jednomyślnie.
25 czerwca Rektor UW prof. Marcin Pałys odznaczył Medalami za zasługi dla UW 32 osoby ze Środowiska Krybar. Wśród odznaczonych są m.in,: prof. Janusz Paszyński, Wiesław Gniazdowski i Hanna Szeremeta-Węgrzecka.
Prof. Marcin Pałys, rektor UW powiedział do powstańców:
Jeden medal jest dla całego zgromadzenia, natomiast każdy z Państwa otrzyma swój własny, z numerem 9. Medal nr 1 otrzymał Ojciec Święty Jan Paweł II, a Państwo jesteście dziewiątym laureatem.
Wiesław Gniazdowski, powstańczy strzelec, pseudonim „Wiesiek”:
Dziękujemy bardzo za to zaszczytne wyróżnienie, za wspaniałą uroczystość. Dziś jesteśmy szczęśliwi i zadowoleni, że mogliśmy tu z Wami być.
Jeszcze 20 lat temu przed tablicą upamiętniającą walki na terenie Uniwersytetu, 1 sierpnia, spotkać się mogło pół tysiąca kombatantów spod znaku „Krybara”. W czasie wojny w jego szeregach walczyło prawie 2 tys. osób. Teraz w rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego na uroczystości uniwersyteckie przyjść może jedynie garstka. Historię walk na Powiślu, opowiedzianą ich słowami, spisał dr Robert Gawkowski. Książka pt. „Krybar. Uniwersytet w cieniu powstańczych walk” opowiada o losach 31 bohaterów Armii Krajowej z Grupy Bojowej „Krybar”.
To świadkowie powstańczych walk na Powiślu. Wśród nich byli m.in. kapral „Machnicki”, łącznicy i łączniczki: „Żaba”, „Gołąb”, „Bóbr” albo „Bocian”, który ze starym, nienaładowanym pistoletem pilnował niemieckich jeńców. Walczyli też strzelcy o pseudonimach „Mrówka”, „Kapitan”, „Dziubas”, „Duży”, „Wiesiek”, „Jastrząb” i „Korsarz”. „Ala” pracowała przy produkcji granatów i butelek z benzyną, służbę pełniły też sanitariuszki „Wrońska” i „Zosia Czarna”.
Rektor:
70. rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego to okazja szczególna, dlatego w sierpniu odbędzie się na pewno wiele uroczystości. Postanowiliśmy jednak wcześniej przygotować dla Państwa coś, co będzie dowodem naszej wdzięczności i wyrazem tego, że chcemy wiedzieć jeszcze więcej o tamtych czasach. To specjalna publikacja zatytułowana „Krybar. Uniwersytet w cieniu powstańczych walk”
Prof. Janusz Paszyński, w czasie powstania kapral o pseudonimie „Machnicki”:
Kiedy otwieramy księgę, w której zapisane są liczne związki łączące nas z Uniwersytetem, to po stronie wkładu, jaki mieliśmy, znajdujemy właściwie tylko jedną pozycję. To jest nasza krew i życie kolegów, którzy polegli w powstańczych walkach o Uniwersytet, Warszawę i Polskę. Liczne są natomiast objawy życzliwości okazywanej nam przez Uniwersytet. Dzisiejszy dzień jest też tego dowodem
W czasie wojny zabytkowy kampus, otoczono podwójnymi zasiekami z drutu kolczastego. Punkt widokowy, znajdujący się za Pałacem Kazimierzowskim, z którego prezentowała się panorama na skarpę wiślaną, w czasie okupacji spełniał zupełnie inną rolę.
Dr Robert Gawkowski pisze:
„Stał się przekleństwem dla mieszkańców Powiśla. Snajperzy mogli stamtąd bezkarnie mierzyć do każdego, w polu śmiertelnego rażenia mając ulice: Browarną, Lipową, Radną, Leszczyńską i kilka innych. Dlatego też zdobycie terenu UW musiało być celem powstańców. Powiślańskie oddziały powstańcze, które w pewnym skrócie, od pseudonimu ich dowódcy, nazywamy „Krybarem”, podjęły się tego zadania, lecz mimo poświęcenia i wysiłku nie zdołały przepędzić Niemców z zabudowań warszawskiej Alma Mater” –
We wstępie do książki, napisanym przez prof. Marcina Pałysa, rektora UW, czytamy:
„W 70. rocznicę walk powstańczych Uniwersytet Warszawski chciałby wyrazić wdzięczność, ofiarowując „swoim” Powstańcom Medal za zasługi dla Uniwersytetu oraz album dokumentujący ich losy, złożony ze wspomnień i archiwalnych fotografii. Dla Was, Powstańców Warszawskich, to dar naszej pamięci – obietnica, że uczelnia nigdy o Was nie zapomni, że zawsze będziecie jej częścią. Dla czytelników Wasze losy, nie tylko wojenne, ale i powojenne, są darem jeszcze cenniejszym – lekcją patriotyzmu, najlepszą, jaką Uniwersytet może dziś ofiarować swoim studentom”
Medal UW to wyróżnienie, które przyznawane jest niezwykle rzadko i w wyjątkowych sytuacjach. Do tej pory otrzymali go m.in. papież Jan Paweł II, premier Tadeusz Mazowiecki oraz filozof Leszek Kołakowski.
Uroczystość odbyła się 25 czerwca w Sali Złotej Pałacu Kazimierzowskiego. Medal za zasługi dla Uniwersytetu Warszawskiego przyznany został całemu Środowisku „Krybar” – okręgu warszawskiego Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej.
Książka wydana została nakładem Wydawnictw Uniwersytetu Warszawskiego. Pierwsze egzemplarze w dniu uroczystości trafią do żołnierzy z „Krybara”. Sprzedaż rozpoczęła się 25 czerwca.
W 50. rocznicę wybuchu Powstania, na Uniwersytecie zawisła pamiątkowa tablica przywołująca pamięć o Krybarze. Od tego czasu co roku, 1 sierpnia, spotykają się przed nią przedstawiciele powstańców i środowiska akademickiego, żeby uczcić pamięć żołnierzy. Tak samo będzie i w tym roku.
Rektor UW na zakończenie uroczystości powiedział:
Mam tylko jedną prośbę, bądźcie zawsze z nami.
