Dziewięćdziesięciolatek w kosmosie

Cały kosmos jest tajemnicą, a my jesteśmy jego częścią. Tak mówi 90-letni ks. Michał Heller.

12 marca 2026 roku skończył 90 lat ks. Michał Heller, wybitny uczony, myśliciel, fizyk i duchowny. Przez lata przybliżał nam tajemnice kosmologii i natury wszechświata. Tym razem, prowadzony przez Wojciecha Bonowicza, wyrusza w rejony bardziej osobiste. Obaj panowie ruszają w tę wyprawę na stronach książki Siedem ważnych słów. Michał Heller w rozmowie z Wojciechem Bonowiczem. Część ich rozmów była publikowana wcześniej – w formie pisemnej lub w postaci nagrania wideo. Na potrzeby omawianej książki zredagowano je na nowo, a w niektórych miejscach dokonane zostały zmiany i uzupełnienia.

Michał Heller – kosmolog, filozof i teolog.
Profesor nauk filozoficznych, specjalizuje się w filozofii przyrody, fizyce, kosmologii relatywistycznej oraz relacji nauka – wiara. Kawaler Orderu Orła Białego. Jako pierwszy Polak został w 2008 r. laureatem Nagrody Templetona, przyznawanej za pokonywanie barier między nauką a religią. Pracownik Watykańskiego Obserwatorium Astronomicznego i członek Papieskiej Akademii Nauk. Spod jego pióra wyszło kilkadziesiąt książek, m.in.: Filozofia przypadku, Bóg i geometria. Gdy przestrzeń była Bogiem, Przestrzenie Wszechświata. Od geometrii do kosmologii, Granice nauki. Pierwszy dyrektor, fundator i pomysłodawca Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych.

Michał Heller Granice nauki – okładka książki

fot. Roman Soroczyński

Wojciech Bonowicz jest poetą i publicystą.
Stałym felietonistą miesięcznika „Znak”. Autorem kilku książek poetyckich, m.in. tomu Pełne morze, za który otrzymał Nagrodę Literacką Gdynia, a także książek-wywiadów, zbiorów gawęd i książek dla dzieci. Ostatnio opublikował: Dziennik końca świata, Tischner. Biografia, Historie na każdą godzinę i Dziennik pocieszenia.

Jakież są tytułowe WAŻNE słowa?
Zaakcentuję je w cytatach z wypowiedzi Michała Hellera:

Bardzo ważną rolę w rozwoju mojej WYOBRAŹNI odgrywały lektury.

Zastanówmy się, co łączy JĘZYK literacki i JĘZYK matematyki.

CZAS i przestrzeń dosłownie falują.

WIECZNOŚĆ jest nieskończonością czasu, zatem jest „szczególnym przypadkiem” nieskończoności.

Dlaczego nie lubię stawiać pytań o BOGA? Dlatego, że BÓG jest większy od wszelkich pytań.

CZŁOWIEK musi umrzeć – tak samo, jak umierają gwiazdy. Ale to oznacza, że bierze on udział w procesach kosmicznych.

Myślę, że można podać pewne symptomy, objawy MĄDROŚCI.

Siedem ważnych słów – okładka książki
fot. Roman Soroczyński

Wyżej wymienione ważne słowa są pretekstem do rozmowy o wielu innych kwestiach. Wojciech Bonowicz jest doskonale przygotowany do rozmowy, ale chce wiedzieć jeszcze więcej. Dlatego zadaje dużo dociekliwych pytań.
Jak Michał Heller łączy świat wiary i nauki?
Czego się obawia w perspektywie wieczności?
Jak wygląda jego modlitwa?

Mnóstwo pytań i niezwykle mądrych odpowiedzi.
Tam gdzie inni widzą same sprzeczności, Michał Heller dostrzega dopełniające się światy. Udowadnia przy tym, że poszukiwanie większego sensu i naukowe poznawanie świata mogą iść tą samą drogą.
Świadczą o tym choćby dwie wypowiedzi:

Cały kosmos jest tajemnicą, a my jesteśmy jego częścią.

Jeśli spojrzę na własne ciało, choćby na tę rękę, w której trzymam kartkę, i uświadomię sobie, że część atomów, które w niej są, jest rezultatem Wielkiego Wybuchu, a inne powstały w gwiazdach – zupełnie inaczej widzę siebie w relacji do kosmosu. Kiedy się o tym wie, metafora ulepienia człowieka z gliny czy prochu staje się niemal dosłowna.

Wartością dodaną książki Siedem ważnych słów. Michał Heller w rozmowie z Wojciechem Bonowiczem jest możliwość oddzielnego czytania poszczególnych rozdziałów. Michał Heller, choć jest naukowcem, odpowiada prostym, zrozumiałym językiem. Dzięki temu łatwiej nam zrozumieć istotę tych ważnych słów. A chyba wszyscy chcemy wiedzieć coraz więcej?