O dziewczętach z sukcesami w zimowych olimpiadach opowiada Marta Marek z Towarzystwa Miłośników Historii w Warszawie.
142. felieton pod wspólną nazwą: Stolica historii. Przedstawiają członkowie Towarzystwa Miłośników Historii w Warszawie, które są już od trzech lat emitowane w każdą sobotę, w nieco skróconej wersji, w Radiu Kolor.
Podcast Radia Kolor jest pod tekstem.
Z cyklu:
Stolica historii.
Przedstawiają członkowie
Towarzystwa Miłośników Historii w Warszawie.
Odcinek CXLII:
Zimowe olimpijki z Mazowsza
Opowiada Marta Marek
Już wkrótce, w dniach 6-22 lutego 2026 roku, w Mediolanie i w Cortina d’Ampezzo rozegrane zostaną 25. Zimowe Igrzyska Olimpijskie. Począwszy od inauguracyjnej w 1924 roku w Chamonix, Polacy startowali we wszystkich ich edycjach. Początkowo nasz kraj reprezentowali wyłącznie mężczyźni… Wprawdzie w ekipie, która udała się na pierwsze zimowe igrzyska była narciarka Elżbieta Ziętkiewicz, jednak nie wystąpiła, gdyż panie nie rywalizowały wówczas w narciarstwie, a jedynie w łyżwiarstwie figurowym. Ot, takie niedopatrzenie organizacyjne.
Pierwsze Polki wystartowały w zimowych igrzyskach dopiero 28 lat później, czyli w 1952 roku w Oslo. To także 28 lat później niż w przypadku letnich igrzysk. W nich bowiem pierwsza Polka – Wanda Dubieńska wystartowała już w 1924 roku w Paryżu. Wystąpiła wtedy w rywalizacji w szermierce.
Na Igrzyska w Oslo w 1952 roku pojechały trzy Polki, które reprezentowały nasz kraj w narciarstwie alpejskim. Można by przypuszczać, że skoro były to zmagania w sportach zimowych, więc zawodniczki powinny wywodzić się z terenów górskich, gdzie są one popularne i powszechnie uprawiane. Ale niezupełnie. Jedna z nich – Maria Kowalska, rzeczywiście pochodziła z Zakopanego, ale pozostałe dwie – Barbara Grocholska i Teresa Kodelska urodziły się w… Warszawie i okolicach. Jak widać, nawet w zimowych igrzyskach, gdzie rywalizacja toczy się w takich sportach jak chociażby narciarstwo, w których stolica nie ma zbyt dużych tradycji, nie brakuje mazowieckich akcentów…
Kodelska urodziła się w Warszawie, a Grocholska w podwarszawskich Falentach. Obie uczestniczyły w Powstaniu Warszawskim. Obie także nauczyły się jeździć na nartach i szkoliły się w Zakopanem. Ojciec tej pierwszej – Aleksander Kodelski był inżynierem uczestniczącym w budowie kolejki na Kasprowy Wierch i mieszkał przez pewien czas z rodziną w Tatrach. Nic więc dziwnego, że córka zainteresowała się narciarstwem.
Jak wspominała sama pani Teresa, swoich sił w tym sporcie po raz pierwszy spróbowała już w wieku 5 lat. Była zawodniczką AZS Warszawa, medalistką mistrzostw Polski, w igrzyskach wystąpiła raz. Po zakończeniu sportowej kariery pracowała jako wykładowca w warszawskiej Szkole Głównej Planowania i Statystyki, obecnie znanej jako Szkoła Główna Handlowa. Zmarła w 2021 roku.
Barbara Grocholska z kolei zetknęła się z narciarstwem sporo później, bo w wieku ok. 18 lat, gdy przeniosła się z Warszawy do Zakopanego. Spory wpływ na wybór właśnie zimowej stolicy Polski, miał fakt, że cierpiała na astmę. Nie przeszkodziło jej to jednak w karierze sportowej, w której sięgnęła po wiele trofeów, jak choćby 24 złote medale mistrzostw Polski czy trzy medale Akademickich Mistrzostw Świata. W igrzyskach startowała dwukrotnie – w Oslo w 1952 i w Cortina d’Ampezzo w 1956 roku. Później poświęciła się pracy szkoleniowej, a jej odskocznią od sportu już od lat młodzieńczych była poezja. 24 sierpnia tego roku pani Barbara będzie świętowała… 99 urodziny.
W kolejnych zimowych igrzyskach również nie brakowało zawodniczek z Mazowsza. W 1960 roku w Squaw Valley w łyżwiarskim wyścigu na 1500 m po brązowy medal sięgnęła urodzona w Zieluniu w powiecie żuromińskim – Helena Pilejczyk. A już w XXI wieku tradycje te kontynuowały inne panczenistki – Luiza Złotkowska i Katarzyna Woźniak. Obie urodziły się w Warszawie i zdobyły brązowy medal w Igrzyskach w Vancouver w 2010 roku i srebrny w Igrzyskach w Soczi w 2014 w wyścigu drużynowym.
Marta Marek
Pracownik Działu Wystaw i Projektów Naukowych w Muzeum Sportu i Turystyki w Warszawie.
Autorka wielu wystaw i opracowań dotyczących historii sportu, ze szczególnym uwzględnieniem „olimpizmu”, m.in. „Modnie na igrzyska”, „Pochodni olimpijskich”, „Historii polskiej lekkiej atletyki w stu artefaktach”.
Członkini Koła Młodych Polskiej Akademii Olimpijskiej.
Od roku sekretarz Koła Historyków Sportu Towarzystwa Miłośników Historii.
Prywatnie pasjonatka sportu, aktywnego spędzania wolnego czasu, książek, podróży i …czekolady.
Podcast Radia Kolor
4:02 min.
(kliknij logo)
Zobacz też inne odcinki cyklu:
- Lista odcinków: [LINK]
