0

Ostatni akt Powstania’44

Podpisanie układu kończącego walki Powstania Warszawskiego - od lewej: pułkownik Kazimierz Iranek-Osmecki „Heller”, SS-Obergrupenführer Erich von dem Bach-Zelewski, podpułkownik Zygmunt Dobrowolski „Zyndram”.
Podpisanie układu kończącego walki Powstania Warszawskiego – od lewej: pułkownik Kazimierz Iranek-Osmecki „Heller”, SS-Obergrupenführer Erich von dem Bach-Zelewski, podpułkownik Zygmunt Dobrowolski „Zyndram”.
fot. Archiwum

Wspomnienie płk. Kazimierza Iranek-Osmeckiego przedstawia Halina Morhofer Wojcik (SPK DIH -Hamburg).

2 października 1944, rano…

…z trudem przedostawaliśmy się przez rozwalone ulice, idąc z budynku „Pasty” przy ul. Piusa XI (Mała „Past-a”, dzisiaj ul. Piękna), gdzie mieściła się Komenda Główna AK, do

Pułkownik Kazimierz Iranek-Osmecki - negocjator warunków kapitulacji Powstania Warszawskiego
Pułkownik Kazimierz Iranek-Osmecki – negocjator warunków kapitulacji Powstania Warszawskiego
fot. archiwum

barykady pod Politechnikę. Grupy ludzi z tobołkami na plecach dążyły w tym samym kierunku, był to bowiem punkt przejścia dla uchodzących z miasta mieszkańców. Przy studniach ustawiano się z wiaderkami w szeregi. Dokoła punktów rozdzielczych gromadzono się cierpliwie po garść jęczmienia lub pszenicy, jedynego dostępnego jeszcze pożywienia. Miasto rozpoczynało swój dzień. Ale ten dzień był inny niż poprzednie. Dziś czekano na coś nieuchronnego, co jest tuż, tuż. Wyczuwano zbliżający się koniec.

Spotkanie delegacji polskiej z gen. von dem Bachem w jego Kwaterze Głównej w Ożarowie było zapowiedziane na godzinę 9. Trzeba więc było zaraz po godzinie 8 być na czołowej barykadzie pod Politechniką, gdzie mieliśmy przekroczyć linię bojową.

Delegacja - W składzie delegacji było nas czterech, oprócz mnie ppłk "Zyndram" [Zygmunt Dobrowolski], ppłk "Bogusławski" [Franciszek Herman] i kpt. "Sas" [Alfred Korczyński] jako tłumacz. *
Delegacja – W składzie delegacji było nas czterech, oprócz mnie ppłk „Zyndram” [Zygmunt Dobrowolski], ppłk „Bogusławski” [Franciszek Herman] i kpt. „Sas” [Alfred Korczyński] jako tłumacz. *
fot. Archiwum

*gen. Tadeusz Bór Komorowski Bór chroniony konstytucyjnie nie mógł publicznie wystąpić dopiero po podpisaniu dokumentu „Układu zakończenia walk PW44”. Delegacja prowadząca pertraktacje została przez niego upoważniona do pertraktacji i podpisania umowy. Wówczas pozbyto się anonimowych pseudonimów.

Poprzedniego wieczora, dla uzgodnienia stanowiska, byłem u gen. „Montera” w jego Kwaterze Głównej, przy ul. Złotej w Śródmieściu-Północ.

Ożarów, dworek Reicherów - siedziba sztabu von dem Bacha
Ożarów, dworek Reicherów – siedziba sztabu von dem Bacha
fot. Archiwum

Po szeregu odpraw z gen. „Borem” i gen. „Grzegorzem” w ciągu nocy opracowaliśmy materiał do rozmów z Niemcami. Projekt umowy mieliśmy przygotowany w pełnym brzmieniu, opracowany w ujęciu prawnym przez kpt. „Sasa”; przy ustalaniu zasad pierwszej części umowy brał również udział „Konrad” z Delegatury Rządu. Byliśmy okrutnie zmęczeni i niewyspani; ubrania mieliśmy zmięte i wyniszczone; biało-czerwone opaski na rękawach wskazywały naszą przynależność do AK.

2 października 2018 07:00