0

Wystawa prac Wojciecha Fangora w radomskiej Elektrowni

Na wystawie prac Wojciecha FangoraNa wystawie prac Wojciecha Fangora
Na wystawie prac Wojciecha Fangora
fot. Marcin Kucewicz

Jadąc przez Radom warto odwiedzić wystawę warszawiaka, Wojciecha Fangora, w Mazowieckim Centrum Sztuki Współczesnej Elektrownia.

Wystawa, której kuratorem jest Stefan Szydłowski czynna będzie do 31.08. 2018 r.

Wystawa w Mazowieckim Centrum Sztuki Współczesnej „Elektrownia” w Radomiu pt. Wojciech Fangor. Optyczne wibracje jest wystawą monograficzną, pokazującą twórczość malarską artysty z czterech kluczowych dekad jego twórczości. Czyli od końca lat pięćdziesiątych do początku lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku. Są to zatem obrazy pochodzące z najbardziej podziwianych okresów i cykli artysty. Obrazy z czasu legendarnego Studium Przestrzeni (1958) i te malowane do 1974 roku, na bazie których powstawała teoria Pozytywnej Przestrzeni Iluzyjnej i które ją wcielały w praktykę artystyczną. Prace te są wyeksponowane w salach na parterze, ekspozycja ma za zadanie ujawnić różne aspekty malarstwa Wojciecha Fangora z tego okresu, umiejętność budowania dramaturgii obrazu przy pomocy czerni i bieli, ale też jego bogatą paletę i nowatorstwo w posługiwaniu się techniką sfumato. Odkryte przez Fangora malarstwo bezkrawędziowe pozwoliło na osiągnięcie nowych doznań, a optyczne wibracje stały się symboliczną podstawą emocji towarzyszących nadchodzącym czasom.

W salach na pierwszym piętrze Elektrowni można zobaczyć rozwibrowane obrazy, którymi Wojciech Fangor reagował na świat zurbanizowany i skomercjalizowany końca XX wieku. Świat charakteryzujący się samotnością ludzi zagubionych w tłumie, mających coraz większe problemy z porozumiewaniem się, manipulowanych przy pomocy nowych elektronicznych mediów. W tych obrazach Wojciech Fangor zajmował się społeczną czasoprzestrzenią, obnażał w cyklu pt. Wodzowie Indian (1992) techniki zawłaszczania symboli i manipulacji historią.

Wystawa Wojciecha Fangora w Mazowieckim Centrum Sztuki Współczesnej Elektrownia
Wystawa Wojciecha Fangora – w Mazowieckim Centrum Sztuki Współczesnej Elektrownia
fot. Marcin Kucewicz

Wojciech Fangor był i klasyczny, i romantyczny. Cenił i szanował tradycję, ale tworzył przyjmując nowe postawy w oparciu o doświadczenie współczesności. Był znakomitym kolorystą: jego kolory wibrowały, były nieuchwytne w bezkrawędziowych formach. Obrazy te były zawsze bardzo precyzyjnie skomponowane i skadrowane, realizowane z absolutnym wyczuciem koloru i skali.

Na wystawę zostało wybranych ponad 100 obrazów z kilkudziesięciu lat pracy twórczej Wojciecha Fangora, obrazy pochodzą ze zbiorów Muzeum Sztuki w Łodzi, Muzeum w Radomiu, Fundacji Zwierciadło oraz kolekcji prywatnych.

Wojciech Bonawentura Fangor

Urodził się 15 listopada 1922 w Warszawie i tu zmarł 25 października 2015 r. Pochowany jest na na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.

Grób Wojciecha Fangora. Powązki Wojskowe
Grób Wojciecha Fangora – Powązki Wojskowe
fot. Mateusz Opasiński (Wikimedia)

Po prywatnych studiach u Felicjana Kowarskiego i Tadeusza Pruszkowskiego w 1946 roku otrzymał zaocznie dyplom w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. W tym roku także  debiutował (dość późno) wystawą w warszawskim Klubie Młodych Artystów i Naukowców, miejscu bardzo ważnym na ówczesnej mapie sztuki polskiej. Stał się znany w środowisku artystów nawiązujących do tradycji awangardy. Ważnym faktem było to, że nauczycielami i pierwszymi promotorami artysty byli malarze uważani za konserwatywnych, związani z postawami historycznymi, ceniący przede wszystkim malarstwo osiemnastowieczne i starsze.

Gdy jego nauczyciel, Felicjan Kowarski, odkrywał postimpresjonizm, Fangor praktykował tajemnice kubizmu. Sytuacja ta jest bardzo charakterystyczna dla Wojciecha Fangora i dla całej jego twórczości, z jednej strony towarzyszyła mu gruntowna wiedza na temat historii i tego, co dzieje się dookoła, z drugiej nie ulegał temu, co na zewnątrz, lecz przetwarzał zgodnie ze swoim charakterem i potrzebami.

Popularność w kraju przyniosły mu obrazy z pierwszej połowy lat pięćdziesiątych: nagrodzony przez państwo obraz antywojenny pt. Matka Koreanka (1951), dzisiaj znajdujący się w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie oraz jeden z najbardziej znanych we współczesnej ikonografii europejskiej obraz pt. Postaci (1950), dzisiaj w zbiorach Muzeum Sztuki w Łodzi.

IS 37, 1976, olej, płótno, 168 x 168 cm, kolekcja prywatna
IS 37, 1976, – olej, płótno, 168 x 168 cm, kolekcja prywatna
fot. Marcin Kucewicz

Bardzo cenione były plakaty, którymi artysta intensywnie zajmował się przez całą dekadę lat 50. Przełomowy dla twórczości Wojciecha Fangora był rok 1958. Wtedy to artysta stworzył pierwsze w historii sztuki światowej environment pt. Studium Przestrzeni. Było to fundamentalne doświadczenie dla całej późniejszej twórczości Fangora i zdecydowało o tym, co dzisiaj jest najbardziej cenione w jego spuściźnie.

W latach 1953–1961 był docentem Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, a w latach 1959-61 powstały autorskie teksty Wojciecha Fangora, świadczące o pełnej samowiedzy twórcy, interpretujące environment oraz optyczne wibracje nowych obrazów. Powstała wówczas teoria funkcjonuje pod nazwą  Pozytywnej Przestrzeni Iluzyjnej.

Wojciech Fangor z przenikliwością antropologa kultury ujawniał procesy zachodzące w dynamicznie zmieniającym się końcu XX i początku XXI wieku.

Panocek 2, 1977, olej, płótno, 183 x 208 cm, kolekcja prywatna
Panocek 2 – 1977, olej, płótno, 183 x 208 cm, kolekcja prywatna
fot. Marcin Kucewicz

Wojciech Fangor w latach 1961-99 tworzył zagranicą, początkowo w Europie, w Wiedniu, Paryżu Berlinie, Bath i Londynie, a od 1966 roku w Stanach Zjednoczonych. Do Polski powrócił w 1999 roku i zamieszkał w Błędowie, miejscowości oddalonej około 60 km od Warszawy.  To wieś Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie grójeckim, w gminie Błędów, nad Mogielanką. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa radomskiego.

Już w 1990 jego twórczość po raz pierwszy całościowo przypomniano polskiej publiczności w Galerii Zachęta wystawą retrospektywną 50 lat malarstwa. Istotne znaczenie dla popularyzacji jego twórczości miały ponadto wystawy w Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski (2003), i w Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku (2005).

W 2012 roku w Muzeum Narodowym w Krakowie została otwarta wystawa retrospektywna Wojciecha Fangora pt. Przestrzeń jako gra. Otworzyła ona cykl wystaw monograficznych artysty w kraju i zagranicą, odpowiadających nowej fali zainteresowania jego twórczością na świecie. Były to wystawy w Muzeum Narodowym we Wrocławiu pt. Wspomnienie teraźniejszości (2015), w Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku pt. Wojciech Fangor. 3 wymiary. Retrospektywa. (2015),  w Akademi Sztuk Pięknych Gdańsku pt. Fangor. Malarstwo. (2015), i in.

W 2007 roku opracował projekt końcowego wystroju 7 stacji II linii warszawskiego metra, które stały się największą światową podziemną galerią op-artu.

Wielkie znaczenie dla popularyzacji sztuki Wojciecha Fangora i sztuki współczesnej w Polsce ma realizacja plastyczna ścian zatorowych II linii warszawskiego metra, otwarta w 2015 roku.

 Ściana zatorowa na stacji C12 2. linii Warszawskiego Metra ":Nowy Świat-Uniwersytet" - opracowanie graficzne Wojciech Fangor
Ściana zatorowa na stacji C12 2. linii Warszawskiego Metra: "Nowy Świat-Uniwersytet" – opracowanie graficzne Wojciech Fangor
fot. Muri (Wikimedia)

Niektóre nagrody Wojciecha Fangora:

  • W 1952 roku otrzymał nagrodę państwową III stopnia za obrazy Matka Koreanka i Lenin w Poroninie.
  • Nagrody Państwowej II Stopnia za rok 1952
  • W 1954 roku, w 10. rocznicę Polski Ludowej, odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi.
  • W 2001 roku odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski.
  • Nagrody Ministra Kultury RP (2003)
  • W 2008 roku, przy okazji odsłonięcia pracy z cyklu Sygnatury w Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku, został odznaczony Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.
  • W 2009 samorząd województwa mazowieckiego uhonorował Wojciecha Fangora Nagrodą im. Cypriana Kamila Norwida w dziedzinie sztuk plastycznych.
  • W 2014 roku został laureatem nagrody im. Jana Cybisa.
  • W 2015 roku otrzymał tytuł doctora honoris causa Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku.

 

27 czerwca 2018 21:13

Komentarze