9 października 2026 r. mija 90 rocznica Urodzin Agnieszki Osieckiej. Prezentujemy dwie książki związane z Wielką Poetką.
Dziewięćdziesiąt lat temu, 9 października 1936 roku, przyszła na świat Agnieszka Osiecka. Któż nie zna jej tekstów? Jeśli nawet ktoś nie wiedział, że była ona ich Autorką, to na pewno je słyszał, choćby w piosenkach.
Agnieszka Osiecka była poetką, autorką tekstów piosenek, pisarką, reżyserką teatralną i telewizyjną, dziennikarką. Zadebiutowała jako autorka tekstów piosenek w Studenckim Teatrze Satyryków (STS). Prowadziła w Polskim Radiu Radiowe Studio Piosenki, które wydało ponad 500 piosenek i pozwoliło na wypromowanie wielu wielkich gwiazd polskiej estrady. Od 1994 roku była związana z Teatrem Atelier w Sopocie, dla którego napisała swoje ostatnie sztuki i songi. Jej dorobkiem zajmuje się założona przez córkę poetki Agatę Passent Fundacja Okularnicy.
Ktoś mógłby powiedzieć, że za mało napisałem o samej Agnieszce Osieckiej. Być może, ale – jak zaznaczyłem wyżej – jej utwory są powszechnie znane i nie ma sensu ich wymienianie.
Zatem pozwalam sobie na zaprezentowanie dwóch książek związanych z Wielką Poetką. Pierwsza z nich, zatytułowana Kochany Misiu! O sobie, piciu i całej reszcie, zawiera jednostronną korespondencję, której adresatem był Janusz Minkiewicz – poeta, satyryk, pisarz i dramaturg. Agnieszka Osiecka pisała je w latach 1964–1980, odkrywając swoje najbardziej intymne zakamarki życia.
W XXI wieku niemal(?) zniknęło pisanie listów. Zostały one zastąpione przez różne, na ogół bardzo krótkie, wersje korespondencji elektronicznej. Tymczasem Agnieszka Osiecka zaskoczyła nas tak, jak tylko ona mogła to zrobić.
Dziennik w formie listów do przyjaciela? Poukrywane zapiski? Eksperymentalna forma wytworzyła przestrzeń dla autoterapii, a z notatek tych wyłania się obraz kobiety nie tylko genialnej, ale i targanej słabościami. Autorka podróżuje, odwiedza teatry, spotyka się z czytelnikami, urządza dom, zostaje matką. W natłoku zawodowych obowiązków i życia w artystycznej bohemie coraz częściej pojawia się temat alkoholu – cichego bohatera książki. Agnieszka Osiecka w poruszający sposób pisze o swojej narastającej świadomości problemu alkoholowego oraz zmaganiach z próbami zachowania kontroli nad życiem. Jej teksty przepełnione są głębokimi przemyśleniami, tęsknotami, relacjami z ludźmi oraz refleksjami na temat otaczającej ją rzeczywistości. Jak chyba każda osoba, ocenia swoich znajomych. Nie ukrywa swoich emocji, w których przeważa strona pozytywna. Na przykład o rozpoczynającej wówczas występy w warszawskich teatrach aktorce, Annie Seniuk, pisała:
Do tej pory pamiętam jej ręce – zgrabne, zwinne, zdolne do najnowocześniejszej umowności scenicznej. To jest aktorka, która gdyby pozwolili jej pójść na całego, gdyby dali jej szansę zagrać z Amerykanami, byłaby na naszej scenie jedyną po Eli osobą, która jest w stanie grać prawdę!
Osobiście nie lubię czytać cudzych listów – nawet jeśli dotyczą one szeroko zakrojonych spraw. W tym przypadku jest nieco inaczej. Bowiem w przypadku Agnieszki Osieckiej stanowiły one istotną część jej sztuki epistolarnej, która przez wieki była nie tylko formą komunikacji, ale uznawana była za pełnoprawną gałąź literatury. Kochany Misiu! O sobie, piciu i całej reszcie – to zapis życia prywatnego i towarzyskiego jednej z największych polskich pisarek.
- Agnieszka Osiecka, Kochany Misiu! O sobie, piciu i całej reszcie
- Redaktorzy prowadzący: Anna Derengowska, Radosław Młynarczyk
- Redakcja: Anna Sidorek
- Opracowanie przypisów: Marta Dobromirska-Passent
- Korekta: Katarzyna Kusojć, Anna Sidorek
- Projekt okładki: Michał Poniedzielski
- Ilustracje w środku pochodzą ze zbiorów Fundacja Okularnicy im. Agnieszki Osieckiej
- Skład i łamanie: Ewa Wójcik
- Wydawca: Prószyński Media Sp. z o.o., Warszawa 2026
- Książka powstała we współpracy z Fundacją Okularnicy im. Agnieszki Osieckiej
- ISBN 978-83-8391-370-4
A gdyby tak spojrzeć na Agnieszkę Osiecką przez pryzmat mężczyzn, których kochała, podziwiała lub od których odchodziła? Zrobiła to Joanna Podsadecka w książce Mężczyźni Osieckiej. Jest to biografia, w której kolejne opisane relacje Osieckiej stają się kluczem do zrozumienia jej twórczości, emocjonalności i takie nieustannego poszukiwania miłości oraz wolności. To historia kobiety pełnej sprzeczności: pragnącej bliskości, a jednocześnie wciąż uciekającej przed spokojem. Zakochanej w emocjach, słowach i ludziach. W książce przewijają się kluczowe postacie polskiej kultury XX wieku, z którymi poetkę łączyły relacje miłosne, przyjacielskie lub artystyczne. Zbigniew Cybulski, Witold Dąbrowski, Marek Hłasko, Jerzy Giedroyc, Andrzej Jarecki, Wojciech Frykowski, Jeremi Przybora, Andrzej Wajda, Daniel Passent – to oni byli dla Osieckiej fascynacją, inspiracją, wyzwaniem i źródłem nieustannego napięcia, a zarazem odbiciem jej własnej natury.
Joanna Podsadecka jest absolwentką dziennikarstwa i komunikacji społecznej oraz latynoamerykanistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego. Dziennikarka, która z ks. Janem Kaczkowskim współtworzyła książki Grunt pod nogami i Dasz radę. Ostatnia rozmowa. Po jego śmierci napisała Sztukę czułości. Z podróżnikiem Markiem Kamińskim przeprowadziła dwa wywiady rzeki: Idź własną drogą oraz Bądź zmianą. Autorka i redaktorka licznych publikacji o środowisku „Tygodnika Powszechnego”, m.in. książki o Jerzym Turowiczu Gen ryzyka w sobie miał… Spod jej pióra wyszła również publikacja Braunek. Biografia, poświęcona życiu Małgorzaty Braunek.
Mężczyźni Osieckiej to również opowieść o polskiej kulturze XX wieku i jej najważniejszych kręgach – od teatrzyku Bim-Bom i STS-u, poprzez paryską „Kulturę” i krakowską Piwnicę pod Baranami, do korytarzy TVP. Fascynująca podróż przez skrajnie odmienne światy połączone skomplikowaną siecią ludzkich losów i namiętności.
Książka nie jest biografią sensu stricte. Joanna Podsadecka nie stosuje chronologii związanej z życiorysem swojej bohaterki, natomiast zachowuje chronologię związków. Rozdziały są oznaczone nazwiskami, ale nie tylko: każdy z rozdziałów ma swój tytuł, zaś imiona i nazwiska są zamieszczone w nawiasach. Przyznam, że zauroczyły mnie owe tytuły. Ot, choćby: Tamte dni, tamte noce; Zmyślony romans; Całe kubły czułości; Bujam się w Twoich listach; Motyl nie wzleciał.
Nie oznacza to, oczywiście, że autorka nie zajmowała się historią naszej bohaterki. Oprócz wątków uczuciowych, książka dotyka drogi artystycznej Agnieszki Osieckiej, dorastania w środowisku twórczym, a także trudniejszych tematów, takich jak zmagania z uzależnieniem (chorobą alkoholową) oraz skomplikowane relacje rodzinne (m.in. z córka Agatą Passent). Pojawia się również proza życia:
Wspólna codzienność odziera uczucie Osieckiej i Przybory z czaru. Okazuje się, że mają kompletnie inny rytm dnia. Jeremi długo siedzi rano w łazience i długo celebruje śniadanie (przejmując się, czy jajka na pewno są na miękko). Agnieszka zrywa się prędko do życia i nie jada śniadań.
Joanna Podsadecka pokazuje Agnieszkę Osiecką jako kobietę pełną sprzeczności. Zachłanną na życie, a jednocześnie lękającą się stabilizacji, pragnącą bliskości, lecz często uciekającą, gdy ta stawała się zbyt realna. W ten sposób powstała poruszająca opowieść o nienasyceniu, które napędzało życie i twórczość poetki. Widzimy, co dla poetki było najważniejsze. Obserwujemy, jak z rozczarowań, tęsknot, ucieczek i powrotów powstawały teksty, w których kolejne pokolenia wciąż odnajdują prawdę o własnych uczuciach. Piszący te słowa ma słabość do Agnieszki Osieckiej. Ta znakomicie udokumentowana książka zainspirowała mnie do odkrywania Wielkiej Poetki na nowo. Zachęcam do tego i innych.
- Joanna Podsadecka, Mężczyźni Osieckiej
- Opieka redakcyjna: Artur Wiśniewski
- Redakcja: Anna Poinc-Chrabąszcz
- Korekta: Magdalena Jakubowska
- Projekt okładki: Magda Kuc
- Fot. na pierwszej stronie okładki: Marek Karewicz / East News
- Fot. autorki na skrzydełku: Krzysztof Bzdeń
- Opracowanie graficzne i skład: Karolina Korbut
- Wydawca: Wydawnictwo WAM, Kraków 2026
- ISBN 978-83-277-4709-9
Autorką tytułowego kolażu jest Anna Jankowska.
