Przed kolejnym pierwszym dniem września warto pamiętać, że prowokacje były i są ukrytą bronią agresorów.
Pierwszy dzień września 2026 roku to 87. rocznica napaści hitlerowskich Niemiec na Polskę i rozpoczęcia II wojny światowej. W tym roku nie dysponuję nowymi książkami mówiącymi o kampanii wrześniowej. Zatem warto przejść do kwestii związanych z tym, co było tuż przed wojną. Chyba wszyscy pamiętamy na przykład o prowokacjach, które miały dać pretekst do ataku – na przykład o radiostacji w Gliwicach.
Sądzę, że prowokacja gliwicka skłoniła Tomasza Sobieraja do zamieszczenia akcji książki Śmierć w cieniu dziesięciu wież w Radiostacji Babice, czyli Transatlantyckiej Centrali Radiotelegraficznej znajdującej się w podwarszawskich Babicach. O świcie pewnego wrześniowego dnia w 1938 roku [proszę korektę o to, by nie poprawiała roku – przyp. RS] jeden z wartowników chroniących obiekt dostrzega ciało zwisające z jednej z monumentalnych wież antenowych. Wszystko wskazuje na nieszczęśliwy wypadek, jednak komisarz Dionizy Grabski i jego współpracownik Franciszek Lędzioszek są pewni, że ktoś bardzo chce, by prawda o śmierci inżyniera na zawsze pozostała w cieniu.
Tomasz Sobieraj jest człowiekiem lubiącym patrzeć na świat z dystansu, choćby przez okno biura jednej z firm budowlanych, w której na co dzień pracuje. We wcześniejszym okresie życia swe skłonności do refleksji przejawiał, komponując piosenki i pisząc teksty. Obecnie jego twórczość odpłynęła w stronę form literackich. Jedną z jego licznych pasji jest wędkarstwo. Właśnie podczas nocy spędzonej przy ognisku nad Wisłą zrodził się pomysł na debiutancką powieść pt. Kiosk na środku rzeki. Na naszej stronie prezentowaliśmy jego drugą książkę, zatytułowaną Śmierć w Żelazowej Woli (zob. https://www.warszawa.pl/zagadki-kryminalne-duzych-i-malych-miejscowosci/).
Trop wiedzie do Wolnego Miasta Gdańska, które III Rzesza traktuje już jak swoje, a strach dawno zastąpił tu spokój codziennego życia. Komisarz Grabski i przodownik Lędzioszek poznają to na własnej skórze.
Kiedy policjanci wysiedli z pociągu na Dworcu Głównym, ujrzeli niecodzienny widok. Zarówno budynek dworca, jak i jego otoczenie wręcz tonęły w czerwonych flagach z czarną swastyką na białym polu.
W radiostacji jeden po drugim giną ludzie, sabotaż goni sabotaż i coraz trudniej uwierzyć, że wróg czai się wyłącznie za jej murami. Wywiad wojskowy wysyła na miejsce swojego człowieka, ale czy to wystarczy? W świecie tajnych depesz i przemilczanych sekretów granica między patriotą a zdrajcą bywa cieńsza, niż ktokolwiek ośmieliłby się przypuszczać.
Uważam, że książka Śmierć w cieniu dziesięciu wież należy do gatunku political fiction, a w ślad za niektórymi teoretykami literatury zaliczyłbym ją do podgatunku powieści sensacyjno-szpiegowskich. I to bardzo dobrych!
Tomasz Sobieraj wykonał solidny research. Dotyczy to zarówno Radiostacji Babice czy portu w Gdańsku, jak i uzbrojenia. Ciekawie wyglądała podróż statkiem do Młocin i zabawa w tamtejszym parku. Bardzo precyzyjnie przedstawiona jest specyfika poszczególnych faz czuwania na warcie.
Sądziłem, że powieść będzie miała ciąg dalszy – przynajmniej, jeśli chodzi o komisarza Grabskiego i przodownika Lędzioszka: ich współpraca obfitowała w rozmaite akcenty osobiste i znakomicie uzupełniali się w sprawach służbowych. Jednak na końcu książki zamieszczony został króciutki rozdział Dalsze losy bohaterów, który wydaje się zamykać tę kwestię. Polubiłem obydwu policjantów, ale czasem trzeba się rozstać.
Trudno natomiast rozstać się – choćby w kontekście ostatnich (jak przypuszczam, wcale nie przypadkowych) pożarów – z wrażeniem, że inspirowane zza granicy prowokacje mają miejsce również w obecnych czasach. Prowokacje były i są ukrytą bronią potencjalnych agresorów.
- Tomasz Sobieraj, Śmierć w cieniu dziesięciu wież
- Redakcja: Paweł Pomianek | Językowe Dylematy.pl
- Korekta: Agata Ogórek
- Okładka: Grzegorz Araszewski
- Źródła: domena publiczna; magnific.com
- Skład: Michał Kacprowicz
- Wydawca: Wydawnictwo Novae Res, Gdynia 2026
- Wydawnictwo Novae Res należy do grupy wydawniczej Zaczytani
- ISBN 978-83-8423-644-4
