Artystyczne podróże Moneta

Ponad pięćdziesiąt lat podróży w poszukiwaniu wyjątkowych wrażeń wizualnych. Zaprezentowano je w wyjątkowym albumie.

W 2026 roku/w grudniu/piątego [skąd ja znam taki sposób podawania daty? – przyp. RS] mija setna rocznica śmierci Claude’a Moneta. 15 lipca, a więc niemal pięć miesięcy przed tym dniem, ukazał się ekskluzywny album Monet. Podróże. W poszukiwaniu światła. Jego autorka, Florence Gentner, odtwarza życiową podróż Claude’a Moneta – historię ponad pięćdziesięcioletniej wędrówki (1863-1917) po Europie, którą mistrz impresjonizmu odbył w poszukiwaniu najpiękniejszych, najrzadszych i najbardziej wyjątkowych wrażeń wizualnych. To artystyczna biografia, łącząca w sobie w dziennik z podróży z kursem historii sztuki.

Florence Gentner jest francuską filolożką klasyczną. Pracowała jako kierowniczka projektów w paryskich muzeach, kuratorka wystaw sztuki i badaczka XIX-wiecznej literatury. Regularnie wygłasza wykłady na temat Victora Hugo i historii sztuki. Spod jej pióra wyszło kilka książek, w tym trzy tytuły w serii Albums d’une wydawanej przez Éditions du Chéne. Jednym z nich jest Claude Monet (2008), w którym kreśli subtelny portret malarza poprzez jego listy, wspomnienia i fotografie.

Album Monet. Podróże. W poszukiwaniu światła jest kolejnym krokiem w badaniach prowadzonych przez Florence Gentner. Znajdują się tu setki reprodukcji dzieł mistrza, fotografie, eksperckie komentarze dotyczące kolejnych prac Moneta, a także fragmenty osobistej korespondencji malarza. W ten sposób możemy nie tylko poznać najważniejsze obrazy Moneta, ale i zapoznać się ze szczegółami życia codziennego pisarza i kontekstem społeczno-politycznym Europy przełomu XIX i XX wieku.

Monet. Podróże... – okładka albumu

fot. Roman Soroczyński

No właśnie: kim był Claude Monet? Żyjącym w latach 1840-1926 malarzem nenufarów, ogrodu w Giverny i katedry z Rouen. Ale czy tylko? Monet był także niestrudzonym podróżnikiem: przez ponad pół wieku przemierzał Europę, pragnąc uchwycić zmiany światła i krajobrazów, które studiował niemal obsesyjnie. Był między innymi w Normandii, Anglii, Holandii czy Wenecji. Tam mistrz impresjonizmu – wędrowiec będący w wiecznej pogoni za światłem – ustawiał sztalugi. Chronologiczny układ albumu pozwala zobaczyć, jak podróże w różne miejsca zmieniały jego paletę barw i technikę. I choć nie zawędrował na koniec świata, każda jego podróż okazywała się punktem zwrotnym w historii malarstwa. Dzięki autorce mamy okazję spojrzeć na świat jego oczami, poznać go lepiej poprzez listy i osobiste spostrzeżenia, zajrzeć za kulisy procesu twórczego oraz odkryć kontekst i okoliczności powstania jego dzieł. W liście, wysłanym z Kervilahouen [latarnia morska położona na skalistej francuskiej wyspie Belle-Île-en-Mer, położonej w Zatoce Biskajskiej – przyp. RS] do Gustave’a Caillebotte’a, pisał:

Znalazłem się w niezwykłej, dzikiej krainie, skupisku przerażających skał i morza o niewiarygodnych kolorach.

Dodam, że efektem pobytu w Kervilahouen były dwa obrazy Claude’a Moneta, zaś autorka pięknie skomentowała to w rozdziale Starcie skał i wody.

Album Monet. Podróże. W poszukiwaniu światła – to kolekcja niezwykłych pocztówek z podróży: ponad 300 obrazów „ubranych” w słowa Moneta, dzięki czemu i jedne, i drugie nabierają nowych znaczeń. Starannie wybrane fragmenty listów i wypowiedzi artysty zdradzają nie tylko okoliczności powstania obrazów, ale też jego emocje i rozterki – a cień zapisany w słowach Moneta jeszcze dobitniej uwypukla olśniewające światło jego płócien.

Najczęściej nazywam prezentowane publikacje książkami. W tym przypadku powinienem dookreślić, bowiem Monet. Podróże. W poszukiwaniu światła znakomicie balansuje na granicy albumu, biografii i przewodnika. Niezwykle ciekawe opisy Florence Gentner zostały uzupełnione wstępem i artykułem, których autorami są Jean-Marc Hovasse oraz Marine Kisiel. Jest to przepięknie wydana publikacja: twarda oprawa, barwione brzegi stron, a wreszcie spis i metryczki prezentowanych dzieł. Dodajmy do tego duży format albumu, co pozwala w pełni docenić niuanse kolorystyczne prezentowanych reprodukcji. Nie bez kozery można stwierdzić, że Florence Gentner stworzyła jedno z najpiękniejszych – adresowanych do każdej osoby – wydawnictw poświęconych Monetowi.