Zapraszamy Państwa do lektury najnowszego numeru „Stolicy”, ostatniego w tym roku.
W podwójnym – z większą niż zwykle liczbą stron – wydaniu odnosimy się do przypadających na późną jesień rocznic: powstania listopadowego, 90-lecia Grobu Nieznanego Żołnierza i 50-lecia otwarcia po wojnie odbudowanego Teatru Wielkiego – Opery Narodowej. Z obchodami 250-lecia teatru publicznego w Polsce łączy się tekst prof. Anny Kuligowskiej-Korzeniewskiej o Wojciechu Bogusławskim i jego związkach z Warszawą.
W wydaniu tym witamy również zimę i zapowiadamy Boże Narodzenie.
A jak przygotowania do świąt to i zakupy. Przypominamy zatem jeden z najbardziej znanych warszawskich rodów kupieckich – Herse i uwodzimy niepowtarzalnym czarem dawnych reklam. Bardziej odważnych Czytelników zaprosimy do podziemi praskiej stalowni i zbrojowni nr 2. Zajrzymy też do spowitych papierosowym dymem kasyn, kantorów i zakładów bukmacherskich międzywojennej Warszawy, by przywołać duchy najgłośniejszych ówczesnych hazardzistów i szulerów. Do historii weszli dzięki materiałom wydziału śledczego Archiwum Państwowego w Warszawie. Po tej dawce emocji zapraszamy do Muzeum Ziemi PAN, gdzie skamieniałości, fragmenty meteorytów, fragment Księżyca i… pył z Marsa uświadamiają nam inny wymiar czasu i przestrzeni.
A na deser proponujemy zanurzyć się w oryginalne teksty Jeremiego Przybory, twórcy telewizyjnego Kabaretu Starszych Panów i dziesiątek skeczów i minisłuchowisk radiowych, które nie były dotąd publikowane poza anteną radiową. Artykuł ilustrują zdjęcia Magdy Umer. Na zimowe wieczory najlepsza jest dobra lektura, polecamy więc książki, które także mogą być najdoskonalszymi prezentami pod choinkę.
Wspaniałych świąt Bożego Narodzenia oraz wielu niecodziennych spotkań z warszawskim dziedzictwem w Nowym Roku 2016 życzy zespół miesięcznika STOLICA!
Spis treści:
STOLICA nr 11-12/2015
Wydanie świąteczno-noworoczne
Str. 6
Co nam budują
Str. 10
Problemy miasta. Czy ktoś tu jeszcze mieszka?
Martwica zagarnęła już prawie całą Polną, Emilii Plater, duże kawały Hożej, Wilczej, Nowogrodzkiej. Życie z wielkiej śródmiejskiej czynszówki uszło nieodwracalnie. Z domu przy Noakowskiego 18 wypędzono lokatorów, zamieniając kamienicę w adwokacko-radcowsko-notarialną ekskluzywną wydmuszkę – o tym, że w centrum miasta nie ma już miejsca dla zwykłych, niekoniecznie bogatych mieszkańców, pisze – z charakterystyczną dla siebie swadą – Jolanta Wrońska
Str. 14
Czy warto było odbudowywać Warszawę?
Radykalna przebudowa nie była ideą powstałą w całości po 1945 r. Wojenne zniszczenia wielkich połaci miasta i komunalizacja gruntów umożliwiły realizację przedsięwzięć, które przed wojną zdawały się niemożliwymi do przeprowadzenia – tegoroczną edycję wystawy festiwali Warszawa w budowie, z wymownym tytułem Spór o odbudowę, podsumowuje Grzegorz Mika
Str. 18
Rocznica panteonu pamięci narodowej
Żelazny punkt każdej wycieczki po centrum Warszawy – Grób Nieznanego Żołnierza – obchodził 2 listopada 90. rocznicę istnienia. Burzliwą historię powstania obiektu przypomina warszawski przewodnik Krzysztof Janusz Falkowski
Str. 22
Wszystko już było
W tym muzeum nie ma multimediów, filmów 3D i spektakularnych pokazów – są za to skamieniałości, odłamki meteorytów, sierść mamuta i noga słonia leśnego – niecodzienne okazy z historii naszej planety obejrzeć można w zbiorach Muzeum Ziemi PAN, które przybliża Czytelnikom Tatiana Hardej
Str. 26
Z królestwa mody, elegancji i szyku, czyli saga rodu Herse
Ich korzenie sięgają Francji. Droga rodziny wiodła przez Niemcy, Poznań – do Warszawy. Tu osiedli i wpisali się w historię miasta, współtworzyli legendę dawnej Warszawy – o jednym z największych i najbardziej znanych warszawskich rodów kupieckich pisze, sięgając do bogatych archiwów rodziny, Ewa Kielak-Ciemniewska
POWSTANIE LISTOPADOWE
Str. 34
Marsz na Warszawę
Funkcjonujące od lat ustalenia polskich historyków mogą w najnowszych badaniach historyka z Rosji mieć inne wersje. O potyczkach i wodzach powstania listopadowego na podstawie kwerendy w archiwach Moskwy, Petersburga i Homla – Dmitrij W. Mitiurin
Str. 40
Kościół oblężony
Niewielki kościółek św. Wawrzyńca przy ulicy Wolskiej wielokrotnie wsławił się jako reduta obronna stawiająca opór najeźdźcom. Dziś odwiedzany jest niezwykle rzadko, toteż niewiele osób zdaje sobie sprawę, że wygląda tak, jakby właśnie doświadczył kolejnego oblężenia – niezwykłe losy wolskiej świątyni przypomina Jarosław Zieliński
Str. 43
Tajemnice reduty Ordona – Monika Sanderska
KULTURA
Str. 46
Warszawskie adresy Wojciecha Bogusławskiego
W oświeconych narodach teatr jest istotną szkołą prawdy, obyczajności, dowcipu i gustu dobrego, wielbicielem cnót i czynów szlachetnych, a pogromcą występków i zbrodni, społeczności szkodę przynoszących [Wojciech Bogusławski] – w 250. rocznicę odegrania pierwszej publicznej komedii polskiej pt. Natręci Józefa Bielawskiego (19 listopada 1765 r.), która dała początek Teatrowi Narodowemu, powstałemu z inicjatywy króla Stanisława Augusta, warszawską biografię Wojciecha Bogusławskiego przypomina prof. Anna Kuligowska-Korzeniewska
Str. 50
Starszy pan warszawski
Jeremi Przybora urodził się, umarł i niemal całe życie mieszkał w Warszawie. Był wielkim lokalnym patriotą – co nigdy dotąd nie zostało wystarczająco wyraźnie powiedziane i podkreślone – sylwetkę słynnego Pana B, współtwórcy Kabaretu Starszych Panów, przed 100. rocznicą urodzin Przybory, przywołuje Teresa Drozda
Str. 56
Notatnik kulturalny
Str. 60
Rozmaitości kulturalne
Str. 60
Stolica czyta
Str. 66
Warszawa podziemna.
Tajemnice Nowej Pragi. Stalownia i zbrojownia nr 2
Długość korytarzy podziemnych można szacować na ok. 2000 m. Cała podziemna infrastruktura to dorobek myśli industrialnej kilku epok. Rury przecinają korytarze wydrążone zarówno w okresie działalności stalowni, jak i zbrojowni oraz współczesne […]. Nie udało się odkryć i zinwentaryzować wszystkiego. Wykopy pod nową inwestycję ukazały nieznane elementy podziemnej układanki – sekrety architektury ukrytej pod ulicą Stalową przybliża Zbigniew Rekuć
Str. 70
Ludzie dobro czyniący – Tatiana Hardej
Str. 74
Hazard w międzywojennej Warszawie
W sobotę 9 marca 1935 r. w wypełnionym dymem papierosowym mieszkaniu secesyjnej kamienicy przy ul. Koszykowej 22 zebrani wokół okrągłego stołu gracze w skupieniu przyglądali się wirującej w ruletce kościanej kulce. W pomieszczeniu panował zaduch, okno zasłonięte było grubym dywanem, dzięki czemu z ulicy nie docierały żadne dźwięki – barwne meandry dziejów hazardu w Warszawie dwudziestolecia międzywojennego w opowieści Mateusz Rodaka
Str. 78|
Warszawa z dwupłatowca
Str. 80
Zwierzę w mieście. Szpak – Arkadiusz Szaraniec
Str. 82
Warszawa na starej fotografii. Egzotyka u progu Zagłady – Jarosław Zieliński
