Łęcka w miniówce, Wokulski sponserem sztuki współczesnej, a z głośników Sandra. „Lalka” w Dramatycznym miesza Prusa z popkulturą i teraźniejszością.
Kupiec wraca do Warszawy z majątkiem zdobytym podczas wojny i próbuje zbliżyć się do arystokracji. Uczucie do młodej kobiety coraz mocniej wpływa na jego decyzje i miejsce w społeczeństwie.
Mikita Iłynczyk podchodzi do powieści poprzez własną historię rodzinną. Inspiracją stał się egzemplarz książki z 1897 roku należący do jego babci, z zaznaczeniami pozostawionymi przez kolejnych czytelników. Ten osobisty trop prowadzi inscenizację w stronę pamięci o rosyjskiej dominacji. XIX-wieczne doświadczenia zostają połączone ze współczesnymi wojnami i agresją Rosji. Takie zestawienie ma uzasadnienie także w losach Wokulskiego, który dorabia się podczas konfliktu zbrojnego. Dawna historia otrzymuje aktualny kontekst bez całkowitego odcinania się od pierwowzoru.
Twórcy swobodnie przesuwają akcję w stronę obecnej Warszawy. Łęcka pojawia się w miniówce, a Wokulski funkcjonuje jako sponsor sztuki współczesnej. Z głośników rozbrzmiewa popkultura muzyki rozrywkowej: „(I’ll Never Be) Maria Magdalena” Sandry. Podobne pomysły świadomie mieszają epoki i pokazują dystans wobec szkolnego odczytania Prusa. Początkowo daje to przedstawieniu energię. Z czasem kolejne aktualizacje zaczynają jednak przykrywać relacje między postaciami.
Ważnym tematem staje się emancypacja kobiet. Szczególnie czytelna pozostaje scena, w której przejmują one przestrzeń sceniczną, a mężczyźni zostają sprowadzeni do roli obserwatorów. Ten zabieg zmienia perspektywę znaną z książki i przesuwa uwagę na pozycję bohaterek. Kierunek pasuje do współczesnego odczytania historii. Problem pojawia się wtedy, gdy komentarz zaczyna brzmieć jak obowiązkowy element dzisiejszego repertuaru. Sam tekst Prusa daje wystarczająco dużo materiału do rozmowy o społecznych ograniczeniach.
W tym miejscu ujawnia się główna słabość spektaklu. Wiele rozwiązań przypomina chwyty stosowane od lat przez współczesny polski teatr. Klasyka trafia do aktualnych realiów, popkultura wchodzi na scenę, a historyczne konflikty otrzymują polityczne odpowiedniki. Każdy z tych pomysłów ma własne uzasadnienie. Razem tworzą jednak łatwo rozpoznawalny schemat. Forma, która miała przełamywać przyzwyczajenia publiczności, sama zamieniła się w teatralną manierę.
Szkoda, ponieważ osobisty punkt wyjścia daje inscenizacji własny charakter. Rodzinny egzemplarz powieści pozwala spojrzeć na znany materiał przez pamięć kolejnych pokoleń. Równie ciekawie wypada połączenie doświadczenia rosyjskiej dominacji z dzisiejszą agresją. Ten kierunek mógł spajać przedstawienie znacznie silniej. Nadmiar dodatkowych komentarzy osłabia jednak jego znaczenie. W efekcie ciekawsza okazuje się koncepcja niż część zastosowanych środków.
Seans w Teatrze Dramatycznym przypadł na okres wyjątkowego zainteresowania „Lalką”. Powieść Prusa wróciła do szerokiej dyskusji dzięki kolejnym ekranizacjom i nowym interpretacjom. Tym bardziej zwraca uwagę, że warszawski spektakl nie wzbudza większego zainteresowania. Sama aktualizacja klasyki przestała już wystarczać do stworzenia wydarzenia. Rozwiązania uchodzące jeszcze niedawno za świeże zostały wielokrotnie wykorzystane przez inne sceny. Dramatyczny pokazuje więc również ograniczenia języka, który współczesny teatr sam przez lata utrwalał.
„Lalka” w Teatrze Dramatycznym ma celne odniesienia do współczesności, lecz grzęźnie w zużytych manierach polskiej sceny.
Zwiastun:
- reżyseria i adaptacja: Mikita Iłynczyk
- dramaturgia: Goran Injac
- scenografia i kostiumy: Justyna Elminowska
- muzyka: Krzysztof Kaliski
- reżyseria światła: Siarhei Rylko
- zdjęcia: Tomek Pawlik
- asystentka reżysera: Antonina Wąsowicz
- asystentka scenografki: Kinga Kostoń-Hayatullah
- konsultacje choreograficzne: Krystyna „Lama” Szydłowska
- kierowniczka produkcji: Małgorzata Długowska-Błach
- producentka: Adrianna Gołębiewska
- charakteryzacja: Marta Krasowska, Aleksandra Rubersz
- inspicjent: Tomasz Karolak
Obsada:
Waldemar Barwiński, Marcin Bosak, Mariusz Drężek, Anna Gajewska, Małgorzata Witkowska, Katarzyna Herman, Robert T. Majewski, Małgorzata Niemirska, Marta Ojrzyńska, Agata Różycka, Piotr Siwkiewicz, Konrad Szymański, Mateusz Weber, Agnieszka Wosińska
