Wszechstronny Artysta kończy 85 lat. Do życzeń dołączamy krótką notkę biograficzną i opis jednej z jego książek.
Urodził się 85 lat temu, 25 lutego 1941 roku, w Stanisławowie [właściwie w tym czasie miasto, na podstawie decyzji radzieckich władz okupacyjnych, nosiło nazwę Stanisław; obecnie jest to Iwano-Frankiwsk i leży w Ukrainie – przyp. RS].
Feliks Falk, bo to o Nim mowa, jest Artystą Wszechstronnym. Reżyser filmowy i teatralny, autor wielu scenariuszy filmowych, sztuk scenicznych i telewizyjnych oraz słuchowisk radiowych. Jedna z czołowych postaci polskiego kina, współtwórca nurtu kina moralnego niepokoju. Jako scenarzysta i reżyser zadebiutował w 1973 roku fabularnym filmem telewizyjnym Nocleg. Wcześniej realizował etiudy szkolne (m.in. Zdarzenie z 1971 r.). W 1973 roku ukończył wydział reżyserii PWSFTviT w Łodzi.
Pierwszym pełnometrażowym filmem kinowym był dramat W środku lata z 1975 roku. W jego dorobku reżyserskim są m.in.: Wodzirej (i jego kontynuacja, Bohater roku), Szansa, Samowolka, Komornik, Joanna, za które otrzymał prestiżowe nagrody i wyróżnienia. Na przykład Wodzirej został nagrodzony Złotym Gronem na festiwalu Lubuskie Lato Filmowe, Komornik otrzymał aż trzy Polskie Nagrody Filmowe Orły (najlepszy film, najlepsza reżyseria i nagroda publiczności), a Joanna została doceniona na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni za najlepszą reżyserię i scenariusz.
Reżyserował również filmy dokumentalne, m.in.: Dyskretny urok salonów polskich w Paryżu, Dyskretny urok salonów polskich poza Paryżem, Było i już (wspólnie z Teresą Torańską) oraz O Donnie Barbie i Maestro.
Feliks Falk jest autorem lub współautorem scenariuszy do filmów, które reżyserowały inne osoby. Były to: Zdjęcia próbne (reż. Agnieszka Holland, Paweł Kędzierski, Jerzy Domaradzki), Laureat i Wielki bieg (reż. Jerzy Domaradzki) oraz Baryton (reż. Janusz Zaorski).
Jego scenicznym debiutem teatralnym był Taniec śmierci Augusta Strindberga, zrealizowany w 1978 roku w Teatrze im. Jaracza w Łodzi. Reżyserował tam również inne spektakle, ponadto realizował spektakle w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku, w Teatrze Polskim we Wrocławiu oraz w warszawskich teatrach: Powszechnym, Ateneum i Scena Prezentacje.
Zrealizował także spektakle Teatru Telewizji, gdzie specjalizował się w dramatach psychologicznych i społecznych. Do jego najważniejszych reżyserii należą: Pelikan, Klub, Ryszard III, Audiencja, Protest, Napad oraz Nieproszony gość.
Dziesięć swoich sztuk teatralnych opublikował w książce Między słowami. Sztuki teatralne. Warto zwrócić uwagę, że część z nich była inspirowana prawdziwymi postaciami i wydarzeniami.
Wątki biograficzne i autobiograficzne znalazły się również w książkach autorstwa Feliksa Falka: Wodzirej i inni. Rozmowa z samym sobą; Gmach. Opowieści prawdopodobne i prawdziwe; Kalwaria. Czy Pasję można wyreżyserować; Zapis obrazu. Scenariusze filmowe; Na wzburzonych falach. Dwa światy w jednej rozmowie (wspólnie z Małgorzatą Niezabitowską).
Feliks Falk jest także malarzem i grafikiem – absolwentem wydziału malarstwa i grafiki warszawskiej ASP. Pracował jako redaktor graficzny w miesięczniku „Magazyn Polski”. Ma w swoim dorobku ilustracje książek, wśród których były: Na krańcach magii autorstwa Hortense Calisher oraz Klocek Walentina Katajewa.
W 1987 roku Feliks Falk został nagrodzony Złotym Gronem za całokształt twórczości scenopisarskiej. Jest członkiem Stowarzyszenia Filmowców Polskich oraz Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. Odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski za wybitne zasługi dla kultury polskiej (2011) oraz złotym medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2014). Członek Polskiej Akademii Filmowej i Europejskiej Akademii Filmowej (EFA).
Korzystam z okazji i – składając Szanownemu Jubilatowi serdeczne życzenia jak najdłuższej kontynuacji pięknej drogi artystycznej – zamieszczam krótki opis najnowszej książki, której współautorem (wspólnie z Małgorzatą Niezabitowską) jest Feliks Falk. Nosi ona tytuł Na wzburzonych falach. Dwa światy w jednej rozmowie.
Skąd owe dwa światy? Ona katoliczka, on niewierzący. Ona – z ziemiańskiej antykomunistycznej rodziny, on – z asymilowanej żydowskiej, ona – córka żołnierza AK, on – syn komunisty. Dwa światy, a jednak od prawie pięćdziesięciu lat łączy ich bliska przyjaźń. Zgodnie twierdzą, że mogą sobie powiedzieć znacznie więcej niż komukolwiek innemu.
Małgorzata Niezabitowska jest dziennikarką, pisarką. Była rzeczniczką pierwszego niekomunistycznego rządu RP. W 1981 roku reporterka „Tygodnika Solidarność”, po 13 grudnia dokumentowała słowem i obrazem stan wojenny, publikowała liczne materiały na Zachodzie. Stypendystka prestiżowego Nieman Felloship na Uniwersytecie Harvarda. Zaangażowana w powstanie Muzeum Historii Żydów Polskich od momentu zrodzenia się tej idei, członkini Rady Muzeum Polin. Jako prezeska w tym celu powołanej fundacji, a także autorka koncepcji graficznej oraz tekstów, wydała zbiorowe dzieło – Księgę Dziesięciolecia Polski Niepodległej 1989-1999. Od lat działa na rzecz praw zwierząt, jako prezeska Fundacji Animals uczestniczyła w przygotowaniu ustawy o ich ochronie. Spod jej pióra wyszły m.in.: W twoim kraju wojna! oraz Światłość i mrok.
W tym miejscu pominę drugiego współautora, bo napisałem o Nim nieco wyżej.
Na wzburzonych falach – to zapis przyjacielskiego i zarazem wzajemnie dociekliwego dialogu. Jego dodatkowym walorem jest to, że osobiste doświadczenia autorów splatają się z historią kraju, z najważniejszymi wydarzeniami, w których uczestniczyli lub byli ich świadkami. Współautorzy konfrontują swoje biografie w rozmowie często intymnej, a zawsze bez cenzury. Rozmawiają z czułością i swadą, nie unikają trudnych tematów, dają się poznać. A mają o czym opowiadać, przy czym bardzo ważny jest sposób opowiadania. Dwoje inteligentnych ludzi nie ucieka od różnic, ale traktuje je jako podstawę do refleksji. Można bowiem dyskutować, wymieniać się poglądami – nawet, jeśli nie do końca się zgodzimy ze sobą. Tym bardziej, że rozmowa jest prowadzona piękną polszczyzną.
Wartością dodaną, liczącej ponad pięćset stron, książki jest fakt, że można ją czytać… falowo, tj. po jednym rozdziale. Warto tak robić choćby po to, aby – oprócz smakowania języka – zatrzymać się i przemyśleć sprawy poruszane przez dwoje niezwykłych ludzi. Małgorzata Niezabitowska i Feliks Falk opatrzyli książkę cytatem z Oscara Wilde’a:
W życiu chodzi o to, żeby być trochę niemożliwym.
I ta myśl z pewnością będzie towarzyszyła czytelnikowi w trakcie lektury, bo właśnie takie trochę niemożliwe mają życiorysy.
- Małgorzata Niezabitowska, Feliks Falk Na wzburzonych falach. Dwa światy w jednej rozmowie
- Redakcja i korekta: Dagmara Ślęk-Paw
- Skład: Klara Perepłyś-Pająk
- Projekt okładki i makiety: Magdalena Wójcik-Zienkiewicz
- Zdjęcia autorów na okładce: © Tomasz Tomaszewski (zdjęcie M. Niezabitowskiej) / © Maciej Zienkiewicz Photography (zdjęcie F. Falka)
- Retusz zdjęcia okładkowego: Katarzyna Stachacz
- Redakcja techniczna: Igor Nowaczyk
- Producenci wykonawczy: Magdalena Wójcik-Zienkiewicz, Wojciech Jannasz
- Wydawca: Lira Publishing Sp. z o.o., Warszawa 2025
- ISBN 978-83-68577-20-4
Pragnę poinformować, że zdjęcia Feliksa Falka otrzymałem z Wydawnictwa Lira, które – oprócz książki Na wzburzonych falach – opublikowało jeszcze dwie spośród wyżej wymienionych książek jego autorstwa: Gmach. Opowieści prawdopodobne i prawdziwe oraz Kalwaria. Czy Pasję można wyreżyserować.
