Cudotwórca, czy hochsztapler. Geniusz przekazu telewizyjnego czy poradziecki produkt propagandowy. Nieodgadniony fenomen Kaszpirowskiego.
Lekarz pracujący przez lata w szpitalu psychiatrycznym zaczyna występować przed publicznością, a później zdobywa telewizyjną sławę. Dokument śledzi jego karierę i niezwykłe zainteresowanie seansami, szczególnie widoczne w Polsce.
Polsko-czeski dokument z Konkursu Filmów Dokumentalnych 42. WMFF przypomina fenomen telewizyjnego uzdrowiciela. Światowa premiera odbyła się 12 października, dziewięć dni po śmierci Anatolija Kaszpirowskiego. Ten zbieg wydarzeń nadał festiwalowym pokazom szczególny charakter. Z archiwalnych nagrań przemawia człowiek, którego głos przyciągał miliony. Tłumy obdarzały go ogromnym zaufaniem. Dawne reakcje odbiorców mogą dziś budzić zdumienie. Produkcja przypomina epokę, gdy telewizja potrafiła wykreować potężny autorytet.
Najciekawiej wypada przedstawienie skali popularności w Polsce. W kraju przeżywającym gwałtowne przemiany jego seanse stawały się zbiorowym doświadczeniem. Obrazy masowych występów ukazują niezwykły wpływ lekarza na publiczność. Znaczną część opowieści zajmują operacje, podczas których miał on na odległość wywoływać znieczulenie. Tak śmiałe twierdzenia wymagają starannej weryfikacji. Twórcy skupiają się na sensacyjnych okolicznościach tych wydarzeń.
Reżyser Łukasz Konopa wybiera proste środki dokumentalne. Podstawę stanowią liczne materiały archiwalne. Komentarze samego bohatera nadają historii osobisty wymiar. Część wypowiedzi powtarza znane informacje i spowalnia narrację. Szczególnie niezręczny okazuje się występ byłego prezydenta Lecha Wałęsy. Ten fragment wzbudza zażenowanie i sprawia wrażenie niestosownego dodatku.
Najpoważniejszym problemem pozostaje powierzchowne potraktowanie tematu. Autor poprzestaje na przypomnieniu faktów łatwo dostępnych z innych źródeł. Pomija pogłębioną analizę przyczyn zbiorowej fascynacji. Kwestia skuteczności rzekomych terapii pozostaje właściwie poza dyskusją. Mechanizmy oddziaływania na widzów zostają jedynie zasygnalizowane. W efekcie fascynujący materiał wykorzystano w zaskakująco zachowawczy sposób.
„Kaszpirowski” przypomina skalę medialnego fenomenu jednak nie próbuje ukazać głębszej analizy protagonisty.
- Warszawski Międzynarodowy Festiwal Filmowy
- Sekcja: Konkurs Filmów Dokumentalnych
Zwiastun:
Twórcy:
- reżyseria, scenariusz: Łukasz Konopa
Ukończył socjologię na Uniwersytecie Warszawskim. Studiował reżyserię dokumentalną w brytyjskiej National Film and Television School. Jego prace prezentowano na międzynarodowych festiwalach, między innymi IDFA, Hot Docs i Visions du Réel. Krótkometrażowy „After” zdobył nagrodę CILECT dla najlepszego dokumentu. Pełnometrażowym debiutem reżysera był „W teatrze przemocy” z 2023 roku. Produkcja miała premierę na festiwalu CPH i otrzymała Grand Prix Movies That Matter.
- zdjęcia: Kacper Czubak
- montaż: Agnieszka Białek
- muzyka: Pjoni, Oliver Torr, Marcin Mazurek
- produkcja: Daria Maślona, Stanisław Zaborowski
Występują:
Anatolij Kaszpirowski, Lech Wałęsa, Agnieszka Osiecka, Mariusz Szczygieł, Allan Chumak, Lyubov Gravotska, Olga Ignatova, David Ioseliani, Elena Kashpirovskaya, Lesa Yurshova
