Christopher Nolan Homerem współczesnego kina – jego „Odyseja” to nie tylko frekwencyjny sukces, ale dzieło, które zostanie zapamiętane.
Młody Telemach od lat bezradnie czeka na powrót ojca, który po zakończeniu wojny trojańskiej wciąż nie wraca do domu. Tymczasem królewski zamek okupują bezczelni zalotnicy, których wierna Penelopa bezustannie zbywa, starając się odwlec moment wyboru nowego męża. Wędrówka Odyseusza przez niebezpieczny świat staje się opowieścią o wytrwałości, rodzinie oraz cenie, jaką płaci człowiek za sławę i zwycięstwo.
Christopher Nolan mierzy się z fundamentem europejskiej kultury, adaptacją greckiej epopei osadzonej na styku historycznych domysłów i starożytnych mitów. Reżyser z szacunkiem podchodzi do poematu Homera, zachowując najważniejsze wydarzenia oraz bohaterów. Zaskakuje przede wszystkim pokora wobec literackiego pierwowzoru. Twórca, który przyzwyczaił widzów do rozbudowanych konstrukcji narracyjnych i formalnych eksperymentów, tym razem stawia na klarowne opowiadanie historii.
Film imponuje realizacją. Każda scena sprawia wrażenie dopracowanej w najdrobniejszych szczegółach. Monumentalne plenery, efektowne zdjęcia oraz rozmach widowiska budują przekonanie, że uczestniczy się w wydarzeniu wyjątkowym. Twórcy konsekwentnie rozwijają kolejne etapy podróży Odyseusza, utrzymując wysokie tempo mimo rozbudowanej konstrukcji opowieści. Znana od tysięcy lat historia zyskuje świeżość dzięki nowoczesnemu językowi filmowemu oraz niezwykłej dbałości o detale.
Bardzo ciekawym uzupełnieniem pozostaje szerokie pokazanie wojny trojańskiej. Nolan nie ogranicza się wyłącznie do wydarzeń znanych z samej „Odysei”, lecz prowadzi widza także do momentów poprzedzających wieloletnią tułaczkę bohatera. Szczególnie dobrze wypada sekwencja związana z legendarnym koniem trojańskim. Stanowi efektowny motyw, który nadaje wydarzeniom odpowiedni kontekst oraz jeszcze mocniej podkreśla skalę całej opowieści.
Doborowa obsada należy do najmocniejszych elementów całego przedsięwzięcia. Matt Damon tworzy Odyseusza jako doświadczonego wojownika, którego lata walki oraz tułaczki pozostawiły trwały ślad zarówno na ciele, jak i psychice. Aktor przekonująco łączy charyzmę wodza z ludzkim zmęczeniem oraz tęsknotą za rodziną. Tom Holland jako Telemach wnosi do filmu energię młodości oraz determinację człowieka dorastającego w cieniu legendarnego ojca. Ich relacja stanowi emocjonalny fundament opowieści.
Równie dobrze wypada Anne Hathaway w roli Penelopy. Jej bohaterka zachowuje królewską godność, cierpliwość oraz inteligencję, dzięki czemu pozostaje pełnoprawną uczestniczką wydarzeń, a nie jedynie osobą oczekującą na powrót męża. Zendaya, Lupita Nyong’o, Charlize Theron, Robert Pattinson oraz Jon Bernthal otrzymują role wyraziste i zapadające w pamięć, wzbogacając kolejne etapy podróży Odyseusza. Każdy z aktorów wnosi do filmu własną osobowość, jednocześnie podporządkowując się spójnej wizji reżysera. W efekcie na ekranie trudno znaleźć słabszy występ, a gwiazdorska obsada funkcjonuje jako zgrany zespół zamiast zbioru indywidualności rywalizujących o uwagę widza.
Film już przed premierą wywoływał liczne dyskusje dotyczące decyzji obsadowych oraz współczesnego podejścia do reprezentacji postaci historycznych. Kontrowersje związane z poprawnością polityczną z pewnością jeszcze długo będą towarzyszyć tej produkcji. Na ekranie większe znaczenie ma jednak sama jakość wykonania, która skutecznie kieruje uwagę z powrotem na opowieść.
Pojawiają się również głosy, że w filmie zabrakło wyraźniejszego podkreślenia greckiego charakteru świata przedstawionego. Część odbiorców oczekiwała mocniejszego zaakcentowania kultury, architektury oraz codzienności starożytnej Grecji. Nolan świadomie skupia się przede wszystkim na uniwersalnym wymiarze mitu, dzięki czemu historia zachowuje ponadczasowy charakter, choć nie wszystkich widzów taki kierunek w pełni usatysfakcjonuje.
To widowisko o imponującej skali, które bez wątpienia zapisze się w historii kina jako jedna z najambitniejszych ekranizacji klasycznej literatury. Długi metraż wymaga cierpliwości, lecz oferuje równie wielką nagrodę w postaci spektaklu dopracowanego niemal pod każdym względem. Nie jest to najbardziej osobisty ani najbardziej formalnie odważny film Christophera Nolana, ale należy do jego najbardziej dojrzałych przedsięwzięć.
Zwiastun:
- reżyseria: Christopher Nolan
- scenariusz: Christopher Nolan na podstawie „Odysei” Homera
- zdjęcia: Hoyte van Hoytema
- montaż: Jennifer Lame
- scenografia: Ruth De Jong
- kostiumy: Ellen Mirojnick
- muzyka: Ludwig Göransson
- dźwięk: Craig Henighan, Willie D. Burton, Gary A. Rizzo
obsada: Matt Damon (Odyseusz), Tom Holland (Telemach), Anne Hathaway (Penelopa), Zendaya (Atena), Lupita Nyong’o (Helena), Charlize Theron (Kalipso), Robert Pattinson (Hermes)
