W cyklu ”Warszawskie wiraże sportu” dziś felieton o Szkole Szermierki w Pałacu Prymasowskim.
„Warszawskie wiraże sportu” to wakacyjny cykl dziesięciu opowieści, które są efektem współpracy radiowców i historyków przy realizacji audycji Radia Dla Ciebie „Sport na wirażach historii. Z lamusa MSiT”.
To gawędy o dawnym sporcie stolicy, a każda z nich opowiedziana w 150 sekundowym filmie. W każdy wakacyjny piątek, przy współpracy z Muzeum Sportu i Turystyki w Warszawie, prezentujemy opowieść o mało znanym miejscu lub zdarzeniu, związanym z dawnym sportem warszawskim. Zamieścimy także wspomniany film, uzupełniony tekstem i zdjęciami. Wszystko z inicjatywy Muzeum Sportu i Turystyki (Wybrzeże Gdyńskie 4), które zaprasza także w swoje podwoje.
Ósmą gawędę, tym razem o Szkole Szermierki w Pałacu Prymasowskim w Warszawie, opowiada:
Katarzyna Męzik-Przybyszewska
Są w Warszawie miejsca bezpośrednio związane ze sportem takie jak stadiony, boiska czy baseny. Ale niektóre budynki, mimo tego, że zupełnie w taki sposób ich nie kojarzymy, również kryją za sobą sportowe historie.
Jednym z takich miejsc jest Pałac Prymasowski mieszczący się przy ulicy Senatorskiej 13/15.
Jego historia sięga XVI wieku. Wtedy właśnie jego budowę zlecił ówczesny biskup płocki Wojciech Baranowski, późniejszy prymas. Pałac, jak wiele podobnych budynków w Warszawie został zniszczony w czasie potopu szwedzkiego.
W późniejszych latach odbudowany, a następnie kilkukrotnie przebudowywany, między innymi przez znanego architekta Tylmana z Gameren. Do roku 1795, jak wskazuje nazwa budynku, wnętrza pałacu pełniły funkcję mieszkań prymasów.
Po trzecim rozbiorze Polski pałac przeznaczony był na różne cele. Mieściła się w nim między innymi Komisja Rządowa Wojny Królestwa Polskiego.
Mało kto wie, że na przełomie XIX i XX wieku funkcjonowała tu również szkoła szermierki. Prowadził ją Julian Michaux.
Urodzony 1 grudnia 1867 roku, znany warszawski fechtmistrz.
Jego nazwisko niewątpliwie nie brzmi zbyt polsko. Pierwsi przedstawiciele jego rodziny sprowadzili się do Warszawy na początku XIX wieku z Liège. Pradziadek Juliana był mechanikiem, dziadek prowadził restaurację, a ojciec był poetą.
Julian Michaux miał natomiast smykałkę do fechtunku. Szkolił się w tym zakresie za granicą, między innymi w Paryżu i Genewie. A swoją szkołę szermierki w Warszawie otworzył w 1891 roku. Szkoła funkcjonowała początkowo przy ulicy Świętokrzyskiej (pod numerem 29), ale wkrótce przeniosła się właśnie do dawnego Pałacu Prymasowskiego przy ulicy Senatorskiej.
Turnieje uczniów szkoły Michaux chętnie oglądali mieszkańcy miasta, a szczególnie przedstawiciele „wyższych sfer”. Publiczność licznie przychodziła na popisy fechtunkowe. „Warszawska Gazeta Sportowa” z 1903 roku poświęciła sporo miejsca zorganizowanemu w tym miejscu turniejowi. W opisie czytamy, że zgromadził on w pałacowej sali „śmietankę towarzystwa warszawskiego. Szczelnie zapełniło się kilkanaście rzędów krzeseł, a jeszcze szczelniej miejsce poza krzesłami i przejścia boczne”. Relacjonujący to wydarzenie dziennikarz narzekał wręcz, że panujący w sali tłok nie pozwolił mu dokładnie zauważyć wszystkich obecnych przedstawicielek i przedstawicieli tzw. „high life’u”.
Warto podkreślić, że Juliana Michaux uznaje się za pierwszego Polaka olimpijczyka. Przed 1918 rokiem, brak niepodległego państwa uniemożliwiał oficjalny udział reprezentacji naszego kraju. Polacy występowali wtedy na igrzyskach, ale pod obcymi sztandarami. W 1900 roku, Julian Michaux wziął udział w igrzyskach olimpijskich w Paryżu jako przedstawiciel Imperium Rosyjskiego. Na turnieju zawodowych szablistów zajął piąte miejsce, wygrywając trzy z siedmiu finałowych pojedynków.
Czytając prasę końca XIX i początku XX wieku, wydaje się, że Julian Michaux był w Warszawie postacią powszechnie znaną. Lekcje mistrza cieszyły się popularnością wśród młodzieży szkolnej i młodych oficerów.
W 1900 roku Julian Michaux zaangażował się w tworzenie Komitetu Warszawskiego Związku Miłośników Szermierki, który stanowił pierwszą w Królestwie Polskim instytucjonalną formę sportu szermierczego.
Podczas Wystawy Sportowo-Przemysłowej, którą organizowało Warszawskie Koło Sportowe na Agrykoli w 1912 roku, Julian Michaux nadzorował konkurs szermierki, który był jednym z elementów pokazów gimnastycznych.
Jako członek Sportowej Podkomisji Szermierki Julian Michaux wziął udział w Pierwszym Zjeździe Polskich Zrzeszeń Sportowych i Gimnastycznych we wrześniu 1918 roku. Było to niebagatelne wydarzenie dla historii polskiego sportu. Tuż przed odzyskaniem niepodległości, dało obraz tego, że sport był przez Polaków traktowany jako jeden z ważnych elementów życia kulturalnego.
Postać Juliana Michaux, mimo swoich sportowych sukcesów i społecznego zaangażowania pozostawała w cieniu przez wiele lat. W Muzeum Sportu i Turystyki w Warszawie przechowywane są dwie ćwiczebne szable szermiercze z końca XIX wieku, należące do Juliana Michaux. To póki co jedyne, znane materialne pamiątki, które pozostały po naszym bohaterze.
Julian Michaux zmarł 11 grudnia 1925 roku, w wieku 57 lat. Został pochowany na Powązkach, w rodzinnym grobie, podpisany krótką inskrypcją: „Nauczyciel fechtunku”.
A Pałac Prymasowski? W dwudziestoleciu międzywojennym stał się siedzibą Ministerstwa Rolnictwa. Został zniszczony w 1939 roku. Po II wojnie światowej odbudowany, pełnił różne funkcje, a obecnie mieści się w nim hotel.
Film
A w nim Marta Marek opowiada o Szkole Szermierki w Pałacu Prymasowskim, oraz prezentuje unikalne zdjęcia, inne niż w powyższym tekście.
