Edmunda Rudnickiego – postać wyjątkową, radiowca, pianistę, aktora, kompozytora , który pochodził z Krakowa, ale Warszawie oddał swoje serce przypomina Agnieszka Cubała z Towarzystwa Miłośników Historii.
162. felieton pod wspólną nazwą: Stolica historii. Przedstawiają członkowie Towarzystwa Miłośników Historii w Warszawie, które są już od prawie czterech lat emitowane w każdą sobotę, w nieco skróconej wersji, w Radiu Kolor.
Podcast Radia Kolor jest pod tekstem.
Z cyklu:
Stolica historii.
Przedstawiają członkowie
Towarzystwa Miłośników Historii w Warszawie.
Odcinek CLXII:
Radiowiec Edmund Rudnicki
Opowiada Agnieszka Cubała
Dzień dobry.
Dziś chciałabym przypomnieć postać wyjątkową – Edmunda Rudnickiego, pianistę, aktora, kompozytora, ale przede wszystkim radiowca. Pochodził z Krakowa, ale to Warszawie oddał swoje serce.
Po wybuchu pierwszej wojny światowej artysta został deportowany do Orenburga, gdzie pracował jako pianista w kinie i nauczyciel muzyki. Stamtąd trafił najpierw na Syberię, a potem do Mandżurii. Tu poznał córkę wysokiego dostojnika carskiego. Znajomość zakończyła się małżeństwem.
Po dwóch latach Edmund wyruszył w świat. Japońska firma zaangażowała go w charakterze dyrygenta orkiestry oraz ilustratora muzycznego filmów. Najpierw pracował w Kioto, potem przeniósł się do Tokio. Tu uczył Japończyków grać na fortepianie „po europejsku”. Występował także w filmach, odtwarzając najczęściej role „zagranicznych czarnych charakterów”.
W roku 1929 pojechał do Hollywood, gdzie akurat rodził się film dźwiękowy. Przez kilka lat pracował przy muzycznej realizacji kolejnych obrazów, zbierając ciekawe doświadczenia zawodowe.
Do kraju wrócił w roku 1933. Na swoje nowe miejsce na ziemi wybrał Warszawę. Miał nadzieję, że w polskiej kinematografii uda się wykorzystać zdobyte umiejętności. Niestety, jak sam przyznaje:
Charakter i poziom ówczesnych przedsiębiorstw filmowych zniechęcił mnie do pracy.
Swoje miejsce odnalazł w radiu.
A radio odnalazło w nim człowieka, który był w stanie dostrzec możliwości, potencjał i magię tego medium. Edmund Rudnicki stworzył nowoczesną koncepcję redakcji muzycznej, a także przyczynił się do powstania wielu orkiestr symfonicznych, grających w lokalnych rozgłośniach. Uważał, że radio ma nie` tylko dostarczać słuchaczom informacji i rozrywki, ale powinno także umuzykalniać społeczeństwo. Przez kolejne lata z sukcesami realizował swoją misję.
Po ataku Niemiec na Polskę Edmund Rudnicki pozostał na posterunku w radiu wraz z nielicznym gronem najbliższych pracowników, do których należał między innymi Jeremi Przybora. To dzięki niemu można było emitować legendarne wystąpienia prezydenta stolicy Stefana Starzyńskiego, ogłaszać alarmy lotnicze, przekazywać informacje z Warszawy, kraju i ze świata.
Podczas okupacji Edmund Rudnicki działał pod pseudonimem „Konopka”. Wraz z zespołem ratował zagrożonych kolegów oraz zabezpieczał wszystko, co nie zostało zagrabione albo zniszczone przez Niemców. Przygotowywali się także do godziny „W”, opracowując programy audycji słowno-muzycznych, zabezpieczając sprzęt.
W sierpniu 1944 roku Edmund Rudnicki kierował zespołem powstańczego Polskiego Radia. Jako spikerzy pracowali tu: Stefan Sojecki i Jeremi Przybora. Nadawany program rozpoczynał się zawsze słowami: „Halo, tu Polskie Radio Warszawa”. Potem emitowany był komentarz do bieżącej sytuacji, wiadomości z Warszawy i z Polski, przegląd prasy, artykuł polityczny albo reportaż. Po jakimś czasie na antenie pojawiły się także muzyka, poezja i skrzynka poszukiwań, ułatwiająca nawiązanie kontaktu rozdzielonym rodzinom warszawskim.
Po wojnie Edmund Rudnicki pozostał wierny Warszawie i kulturze muzycznej. Został jednym z organizatorów konkursów chopinowskich i pomagał Arnoldowi Szyfmanowi odbudować Teatr Wielki.
Agnieszka Cubała
Pasjonatka historii Powstania Warszawskiego, autorka 11 książek, a miedzy innymi:
- „Sten pod pachą, bimber w szklance, dziewczyna i… Warszawa. Życie codzienne powstańczej Warszawy”;
- „Skazani na zagładę? 15 sierpnia 1944 Sen o wolności a dramatyczne realia”;
- „Igrzyska życia i śmierci. Sportowcy w Powstaniu Warszawskim”;
- „Miłość’44”;
- „Piaseczno’44. Miasto i ludzie”;
- „Kobiety’44”,
- „Warszawskie dzieci’44”;
- „Sportowe dzieje Piaseczna”.
Opracowała hasła autorskie do „Wielkiej Ilustrowanej Encyklopedii Powstania Warszawskiego”, konsultowała dwa rozdziały polskiej edycji książki Normana Davisa „Powstanie’44”; współpracowała z Muzeum Powstania Warszawskiego przy realizacji prac nad ekspozycją stałą placówki.
Za popularyzację tematu dwukrotnie otrzymała prestiżową nagrodę Klio w kategorii varsaviana, a także odznakę „Zasłużony dla Warszawy”, medal „Orzeł Pęcicki” i srebrny Krzyż Zasługi.
Jest członkiem TMH od jesieni 2022 roku.
Podcast Radia Kolor
3:25 min.
(kliknij logo)
Zobacz też inne odcinki cyklu:
-
- Lista odcinków: [LINK]
