Podgląd nr 4. z 2025 r.

Ukazał się właśnie czwarty z 2025 roku numer Kwartalnika Literackiego „Podgląd”, wydawanego przez Oddział Warszawski Stowarzyszenia Pisarzy Polskich.

Kwartalnik jest bezpłatny.
Sfinansowany został z funduszy własnych Oddziału Warszawskiego SPP przy niewielkim udziale prywatnych sponsorów w postaci majętniejszych członków.

Każdy chętny i ciekaw zawartości kwartalnika, może zapoznać się z jego treścią, bezpłatnie pobierając pismo ze strony internetowej kwartalnika w formacie PDF, a także MOBI i EPUB [LINK].

Papierowa wersja jest dostępna we wtorki w Domu Literatury w Warszawie (przy schodach ruchomych na Strarym Mieście).

Wstępniak

Bieżący numer jest niezwykle ciekawy z wielu powodów.
Po pierwsze są w nim teksty autorów, którzy do tej pory tu nie publikowali – między innymi Piotra Dobrołęckiego, Wacława Holewińskiego, Janusza Koryla oraz Lecha Królikowskiego.

Ten ostatni podesłał rozdział dotyczący generała Zajączka z książki pt. Warszawa w cieniu dwugłowego orła, a więc publikacji historycznej.
Podgląd jest bowiem kwartalnikiem, w którym oprócz tekstów stricte literackich, jak proza, poezja czy dramat zamieszczane są teksty krytyczne, eseistyka, a także literatura faktu. Do tej należy również tekst Mariusza Olbromskiego, opowiadający o początkach Dialogu Dwóch Kultur, którego od kilku lat jesteśmy współorganizatorem, a nasz kolega twórcą.

Po drugie są tu aż dwa teksty dramatyczne, z czego jeden to fragmenty dramatu, Tinta, który był czytany w Domu Literatury w ramach cyklu pt. „Czytanie dramatu”. Te cykliczne już, jak „Biesiada Literacka”, wydarzenia odbywają się dzięki współpracy ze Związkiem Artystów Scen Polskich oraz Związkiem Artystów i Kompozytorów Scen, a my staramy się publikować tu fragmenty utworów, które na żywo można było usłyszeć w naszej siedzibie.

Po trzecie sporo tu rzeczy refleksyjnych, jak np. wspomnienia Marii Czernik o jej mamie Ludmile Marjańskiej, czy opowiadanie Teresy Bochwic przenoszące nas do lat 50., skłaniające do refleksji na temat PRL dialogi Jana Strękowskiego czy wreszcie jak zawsze lekko filozoficzne i nostalgiczne opowiadanie Wiesławy Oramus.

Po czwarte możemy wreszcie spojrzeć z innej perspektywy na poezję zaangażowaną lat minionych. Wszystko za sprawą eseju Pawła Dunin‑Wąsowicza, a ściśle zresztą rozdziału jego książki pt. Pałacowy Przewodnik Literacki, w którym autor cytuje zapomniane już klasyczne wiersze propagandowe sławiące pałac, na czele ze słynnym wierszem Jana Brzechwy, który zawiera budzący dziś niemal powszechną wesołość:

Będzie trwał tak jak miłość do dziecka
Będzie trwał tak jak przyjaźń radziecka.

Ale wśród autorów piszących o pałacu, a cytowanych w tym tekście, są także nasi nieżyjący już członkowie, jak Julia Hartwig albo Wanda Chotomska.

Po piąte jest pierwiastek nowoczesności.
Wyjątkowo wpuszczamy na nasze łamy sztuczną inteligencję (AI), która zanalizowała wiersze Kazimierza Świegockiego. Chętnie przeczytamy potem, jeśli ktoś nadeśle, tekst polemizujący z AI lub chwalący ją za trafną analizę poezji naszego kolegi.

Cóż…
PODGLĄD to różnorodność gatunkowa, stylistyczna i tematyczna.
PODGLĄD to my – autorzy – członkowie Oddziału Warszawskiego Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, którzy w każdym numerze naszego kwartalnika pokazujemy jak barwna z nas społeczność. Ta barwność daje gwarancję czytelnikom kwartalnika, że na pewno każdy znajdzie tu coś dla siebie. Nawet… ci młodzi, bo dla nich pisze nie tylko niżej podpisana, ale i wielu innych.

Spis treści

WSTĘP

Małgorzata Karolina Piekarska
Jak zwykle jesteśmy barwni. . . . . . . . . . . . . 3

Z ŻYCIA OW SPP

Jerzy Binkowski
laureatem Nagrody FENIKS 2025. . . . . . .4
Zarząd Główny SPP, skład osobowy. . . 5
Maria Marjańska‑Czernik
Ochota na życie, życie na Ochocie
(o Ludmile Marjańskiej). . . . . . . . . . . . . . . 6

DRAMAT

Wacław Holewiński
Tinta. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
Grzegorz Walczak
Obłoczni, czyli Sen Chopina. . . . . . . . . . . . 25

DLA DZIECI, MŁODZIEŻY

Joanna Jagiełło
Święty Mikołaj – Misja Specjalna. . . . . . . 44
Małgorzata Karolina Piekarska
Drzewo Maurycego. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .49
Małgorzata Strękowska‑Zaremba
Mariusz rysuje od ręki. . . . . . . . . . . . . . . . .. 63
Kamień w plecaku. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .67

ESEJ-KRYTYKA-FELIETON

Paweł Dunin‑Wąsowicz
Pałacowy przewodnik literacki. . . . . 70
Agnieszka Lis
Felieton / Między nami 2,
Palenie staników. . . . . . . . . . . . . . . . . 81
Lech Królikowski
Warszawa w cieniu
dwugłowego orła. . . . . . . . . . . . . . . . . 85
Piotr Müldner‑Nieckowski
Przemysław Dakowicz:
Wyrzygnąć. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91
Marek Klecel:
Sybir. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 95
Jakub Maciejewski:
Historia cenzury. . . . . . . . . . . . . . . . . 98
Mariusz Olbromski
O początkach Dialogu
Dwóch Kultur. . . . . . . . . . . . . . . . . . 100
Zbigniew Zbikowski
Mosty z deszczu. . . . . . . . . . . . . . . . 109
Paweł Bitka Zapendowski
Ze spektaklem o Andrzeju Wajdzie
w Paryżu. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116

POEZJA

Janusz Andrzejczak
Wiersze. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 119
Maja [Maya] Baczyńska
Wiersze Październikowe (nr 1-7). . . . 122
Jerzy Binkowski
Wiersze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126
Katarzyna Boruń-Jagodzińska
Wiersze. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .129
Jolanta Cywińska
Requiem dla Kubusia Puchatka . . . . .132
Ewa Eysymontt
Wiersze. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .134
Sylwia Gibaszek
Mój przyjaciel ma depresję. . . . . . . . .136
Eugeniusz Kasjanowicz
Wiersze. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 138
Piotr Kitrasiewicz
Ewa z Edenu, Spowiedź. . . . . . . . . . .. . 141
Janusz Koryl
Wiersze. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143
Andrzej Książek
Wiersze. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146
Jerzy Marciniak
Wiersze. . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . 148
Piotr Müldner-Nieckowski
Czas ucieka, Oczyść swoje myśli . . . .151
Anna Nasiłowska
wakacje, muszle, Dla Gabrieli . . . . . . 153
Mariusz Olbromski
Album krzemieniecki . . . . . . . . . . . . . . 156
Alicja Patey-Grabowska
Wiersze. . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . 160
Maria Jolanta Piasecka
Haiku. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 163
Jan Krzysztof Piasecki
Okrutny ssak. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 164
Krzysztof Saturnin Schreyer
Wiersze. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 165
Jerzy Seipp
Sześćset dwudziesty trzeci
upadek Bunga. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 171
Jerzy Śleszyński
Drzewo, Mijanie. . . . . . . . . . . . . . . . . 179
Sławomir Stalmach
Wiersze. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 181
Kazimierz Świegocki
Dwa wiersze w interpretacji AI. . . . 185
Olga Wójcik
Jak wyrzeźbić wiatr?, Przed. . . . . . . 195
Zofia Zarębianka
Wiersze nowe, Święta Rita. . . . . . . . 199

PROZA

Teresa Bochwic
Pieśń wigilijna 1951. . . . . . . . . . . . . . 201
Piotr Dobrołęcki
Póki pamiętam… . . . .. . . . . . . . . . . . . 208
Tamara Bołdak-Janowska
La! Ta intrygująca
wzroczność ludzka. . . . . . . . . . . . . . . . 210
Krystyna Lenkowska
Boża krówka na zachodzie. . . . . . . . 216
Adam Łukaszewicz
Delegacja, Koszula. . . . . . . . . . . . . . . 225
Wiesława Oramus
Fazy maniakalne. . . . . . . . . . . . . . . . 230
Jan Strękowski
Kryminałki uzdrowiskowe. . . . . . . 234
Artur Ziontek
W Sądzie Miejskim, Wyjazd. . . . . . 244