W Pawilonie Zodiak można oglądać wystawę fotografii Tadeusza Rolke pt. ”Dzień bez kalendarza”.
„Dzień bez kalendarza” to pierwsza po śmierci artysty indywidualna prezentacja ukazująca wybór czternastu prac z jego ostatniego projektu fotograficznego.
Wystawa przybliża relacje Tadeusza Rolke z ważnymi dla niego osobami – artystkami, producentkami, przyjaciółkami. To dokument wspólnych podróży i improwizacji: pięć miejscowości odwiedzonych w ciągu niespełna roku, seria sytuacyjnych gier z przestrzenią. Rolke nie potrzebował studia ani rozbudowanego zaplecza technicznego. Wystarczały mu uważność, światło i obecność drugiego człowieka. Cykl pozostał nieukończony, artysta planował kontynuować go kolejnymi fotograficznymi wyprawami.
W nawiązaniu do ulubionej metody Tadeusza Rolke – zestawiania zdjęć przynależnych różnym czasom i kontekstom – na wystawie pokazane zostaną także fotografie z lat 1956–2024, wybrane z jego bogatego archiwum. Wystawa inicjuje dialog, który otwiera przestrzeń dla nowych historii. Podąża on tropami kompozycji, architektonicznych skojarzeń i refleksji nad autorskimi tytułami głównego cyklu.
Wernisaż odbył się 14 listopada 2025 r, o godz. 19:00
w ZODIAKU Warszawskim Pawilonie Architektury.
Wystawę można oglądać do 18 stycznia 2026 r.
Kuratorką jest Olga Guzik-Podlewska.
Zorganizowano z inicjatywy Fundacji im. Tadeusza Rolke.
Tadeusz Rolke
Biografia
Urodził się 24 maja 1929 w Warszawie, zmarł 14 lipca 2025 r.
Był polskim artystą fotografikiem, prekursorem polskiej fotografii reportażowej.
Uczęszczał do szkoły powszechnej Heleny Chełmońskiej w Warszawie, po wybuchu II wojny światowej kontynuował naukę w ramach tajnego nauczania.
Był członkiem Szarych Szeregów, uczestnikiem powstania warszawskiego na Mokotowie (pseud. „Wilk”) i łącznikiem na Sadybie. Po 2 września 1944 trafił do obozu przejściowego w Pruszkowie, po czym został wywieziony na roboty przymusowe w głąb Niemiec: poprzez obóz przejściowy we Frankfurcie nad Odrą trafił do pracy we wsi Dobbrikow w Brandenburgii. Następnie został wysłany przez administrację niemiecką w okolice Chwalimia w gminie Kargowa, później do Mościsk k. Sierpca. Ewakuowany pod Pruszcz Gdański, doczekał wkroczenia Armii Czerwonej w Nowym Porcie w Gdańsku, skąd powrócił do Warszawy w kwietniu 1945 r .
Uczył się w warszawskim Gimnazjum im. Hugona Kołłątaja, potem w Gimnazjum im. Tadeusza Reytana. Nie został przyjęty na Uniwersytet Warszawski z powodu niewłaściwego pochodzenia społecznego (jego ojciec Tadeusz był dyrektorem administracyjnym Ratusza Miasta Stołecznego Warszawa, a matka Zofia pracowała w domu wychowując dwójkę synów, starszego Andrzeja i młodszego Tadeusza. Po śmierci męża w 1932 roku Zofia Rolke pracowała w Zarządzie miasta Warszawa.). Studiował krótko filozofię, a następnie historię sztuki na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim w Lublinie. Przyjęty na II rok historii sztuki na Wydziale Historii Uniwersytetu Warszawskiego.
W 1952 został aresztowany na podstawie sfabrykowanego przez Urząd Bezpieczeństwa oraz prokuraturę oskarżenia o udział w „organizacji przestępczej” kierowanej przez Władysława Jaworskiego, działającej pod nazwą „Ruch Uniwersalistów”. Organizacja ta miała rzekomo dążyć do obalenia ustroju państwowego. Postawiono mu również zarzut przechowywania materiałów uznanych za szkodliwe dla państwa – w tym przypadku chodziło o broszurę wypożyczoną z ambasady amerykańskiej. W okresie od czerwca 1952 do sierpnia 1953 był przetrzymywany w więzieniu znanym jako „Toledo”, mieszczącym się przy ulicy Ratuszowej w Warszawie. Następnie Wojskowy Sąd Rejonowy skazał go na karę siedmiu lat pozbawienia wolności. Początkowo trafił do Zakładu Karnego w Barczewie, gdzie spędził dwa miesiące, a potem został przeniesiony do więzienia w Iławie. We wrześniu 1954, dzięki warunkowemu zwolnieniu w ramach amnestii, powrócił do Warszawy. Jako osoba uznana za wroga państwa ludowego nie otrzymał zgody na kontynuowanie studiów. W poszukiwaniu zatrudnienia podjął pracę w Polskich Zakładach Optycznych przy ulicy Owsianej w Warszawie, gdzie przez kilka miesięcy pracował jako robotnik w laboratorium fototechnicznym.
Kariera zawodowa
Pierwszy aparat fotograficzny kupił w wieku 14 lat.
Jego najwcześniejsze zachowane zdjęcia pochodzą z 1944 roku.
Początki jego twórczości przypadły na lata 50. XX w. W fotografii reportażowej starał się oddawać polską rzeczywistość, tworzyć interwencyjną fotografię reportażową. Zajmował się m.in. warunkami życia Cyganów w podwarszawskich miejscowościach. Rejestrował też życie artystyczne stolicy. Publikował w tygodnikach „Stolica”, „Świat” oraz w miesięcznikach „Polska” i „Ty i Ja”. Fotografował modę dla „Przekroju”, ukazującego się wówczas w Krakowie. Od 1970 r. przebywał na emigracji w Niemczech. Jego prace znalazły się na łamach „Sterna”, „Die Zeit”, „Der Spiegel” i „Art”. W Polsce ponownie w latach 80. Autor wystaw fotograficznych, m.in.: „Świat to teatr”, „Przemoc, seks, nostalgia” i in. Przewodniczył jury Konkursu Polska Fotografia Prasowa ’99. Współpracował z „Magazynem Gazety Wyborczej” i wykładał na Wydziale Dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego oraz w Warszawskiej Szkole Fotografii Mariana Schmidta. Współzałożyciel wydawnictwa „edition.fotoTAPETA”, mającego siedzibę w Warszawie i Berlinie.
Wystawy fotografii Tadeusza Rolke odbyły się m.in. w Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie (1997, 2009), Fundacji Galerii Foksal w Warszawie (2003), MOCAK Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie (2013), Centralnej Akademii Dramatycznej w Pekinie (2015), Centrum Historii Miejskiej we Lwowie (2016), Sesc Consolaçao w Sao Paulo (2015), Chińskim Narodowym Muzeum Sztuki w Pekinie (2015), Domu Spotkań z Historią w Warszawie (2019), Centrum Spotkania Kultur w Lublinie (2023), Galerii Le Guern w Warszawie (2025).
Był jednym z dwóch głównych bohaterów filmu dokumentalnego Dziennik z podróży w reż. Piotra Stasika (2013). Zagrał ponadto epizodyczne role filmowe: siebie samego w filmie Władek i Halinka (część cyklu Planeta singli. Osiem historii; reż. Mateusz Głowacki, 2021) oraz seniora w parku w filmie Przepiękne! (polska adaptacja scenariusza niemieckiego filmu Wunderschön z 2022; reż. Katia Priwieziencew, 2025).
Należał do Związku Polskich Artystów Fotografików.
21 lipca 2025 został pochowany na cmentarzu ewangelicko-augsburskim w Warszawie.
